Polska pomoc

Współpraca wielostronna

Wprowadzenie

Pomoc wielostronna to wpłaty do wielostronnych funduszy i programów pomocowych. Polska zdobywa dopiero doświadczenie w udzielaniu pomocy innym krajom, dlatego przekazywanie środków pomocowych wyspecjalizowanym instytucjom międzynarodowym pozwala nam korzystać z ich potencjału organizacyjno-logistycznego i w ten sposób zwiększyć efektywność naszej pomocy. Chcemy uzyskać możliwość większego niż do tej pory angażowania się w projekty organizacji wspierających redukcję ubóstwa, rozwój gospodarczy i społeczny krajów najsłabiej rozwiniętych, a także rozwój demokracji i społeczeństwa obywatelskiego.

Każdego roku z rezerwy celowej budżetu państwa będącej w dyspozycji MSZ finansowane są wpłaty na rzecz wielostronnych funduszy, organizacji i programów pomocowych – zarówno rozwojowych, jak i humanitarnych. Dodatkowa pula środków jest przekazywana organizacjom międzynarodowym realizującym programy pomocowe przez inne resorty, w tym Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Gospodarki, Ministerstwo Środowiska oraz Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Głównym kanałem przepływu pomocy wielostronnej są wpłaty do budżetu pomocowego Unii Europejskiej. Stanowi ona część składki przekazywanej corocznie przez Polskę do ogólnego budżetu UE. Wielkość tych środków jest pochodną udziału wydatków z budżetu UE na pomoc rozwojową dla krajów trzecich, która zgodnie z wytycznymi Komitetu Pomocy Rozwojowej OECD kwalifikuje się jako ODA.

Poza Unią Europejską istotnymi kanałami polskiej pomocy wielostronnej są organizacje Systemu Narodów Zjednoczonych oraz Grupa Banku Światowego. Agendy, programy i fundusze Narodów Zjednoczonych dzięki wieloletniej, trwałej obecności w najbardziej potrzebujących krajach, posiadają rozległą wiedzę na temat rzeczywistych potrzeb w poszczególnych miejscach świata i wszechstronne możliwości świadczenia pomocy. Przekazując pomoc tym instytucjom (tzw. pomoc w formie wielostronnej), mamy pewność wspierania inicjatyw najważniejszych z punktu widzenia poszczególnych biorców.

Wpłaty na fundusze wielostronne

powrót

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju – Komitet Pomocy Rozwojowej (ang. OECD – DAC)

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (ang. Organisation for Economic Co-operation and Development, OECD) z siedzibą w Paryżu, od utworzenia w 1961 r. podejmuje kwestie globalnego rozwoju gospodarczego i społecznego. Ma na celu wspieranie polityki i działania na rzecz poprawy gospodarczego i społecznego dobrobytu ludzi na całym świecie. Do OECD należą obecnie 34 państwa, wśród których są najbardziej rozwinięte gospodarczo państwa świata, a także państwa  z gospodarkami wschodzącymi takie jak: Turcja, Chile oraz Meksyk. Unia Europejska (formalnie, pod szyldem Komisji Europejskiej) uczestniczy w obradach oraz pracach OECD i jej organów, jedynie bez prawa udziału w głosowaniach przy podejmowaniu decyzji.

Komitet Pomocy Rozwojowej (ang. Development Assistance Committee, DAC) jest organem OECD którego zadaniem jest wypracowywanie standardów udzielania pomocy krajom rozwijającym się oraz zwiększanie efektywności tej pomocy. Służy jako forum dialogu nt. współpracy rozwojowej, umożliwiając wykorzystywanie doświadczeń partnerów i wspomagając formułowanie programów współpracy rozwojowej. W tym celu, Komitet:

  • przyjmuje wytyczne (policy guidelines) i rekomendacje w zakresie pomocy rozwojowej;
  • przeprowadza ocenę (w formule peer review) krajowych programów pomocowych poszczególnych państw członkowskich;
  • publikuje statystyki i raporty z zakresu współpracy rozwojowej.

W ramach Komitetu funkcjonuje obecnie dziewięć organów pomocniczych (grup roboczych), które zajmują się poszczególnymi dziedzinami współpracy rozwojowej na poziomie eksperckim.

Raz do roku organizowane jest spotkanie Komitetu Pomocy Rozwojowej na Wysokim Szczeblu (ang. DAC High Level Meetings), podczas którego określany jest ogólny kierunek polityki państw OECD w zakresie współpracy rozwojowej oraz dyskutowane są najważniejsze kwestie mające wpływ na współpracę rozwojową w skali globalnej.

Również corocznie Komitet zbiera się na szczeblu wyższych urzędników (ang. DAC Senior Level Meetings) w celu omówienia bieżących spraw związanych ze współpracą na rzecz rozwoju.

Dyrekcja Współpracy Rozwojowej OECD (ang. Development Co-operation Directorate, DCD) wspiera Komitet Pomocy Rozwojowej (ang. Development Assistance Committee, DAC) i zapewnia profesjonalne doradztwo w zakresie współpracy rozwojowej (m. in. poprzez zapewnienie przejrzystości danych dotyczących finansowania działań prorozwojowych).

Członek OECD ubiegający się o członkostwo w Komitecie musi spełnić trzy warunki:

  • przyjęcie odpowiedniej strategii, polityki i działań oraz rozwiązań instytucjonalnych w zakresie współpracy rozwojowej,
  • osiągnięcie akceptowalnego poziomu udzielanej pomocy rozwojowej (punktem odniesienia są: minimalna wielkość pomocy w wysokości 100 mln USD lub wskaźnik porównawczy środków pomocowych w stosunku do dochodu narodowego brutto na poziomie 0,2%),
  • funkcjonowanie systemów monitoringu i ewaluacji programów współpracy rozwojowej.

Po uzyskaniu członkostwa przystępujące państwo zobowiązane jest realizować wszystkie wytyczne, przyjęte przez Komitet i zastosować się do wszystkich jego rekomendacji oraz dostarczać pełne informacje statystyczne dotyczące wielkości udzielanej pomocy zagranicznej.

Do DAC należy obecnie (czerwiec 2014 r.) 28 z 34 państw członkowskich OECD oraz Unia Europejska. Państwa, które są członkami OECD, lecz nie zasiadają w Komitecie nie biorą udziału w podejmowaniu decyzji w ramach obrad Komitetu i jego organów pomocniczych, mają jednak prawo uczestniczyć w ich obradach, a także brać udział w dyskusji towarzyszącej ich pracom. Ostatnio przyjętymi krajami są: Islandia (marzec 2013 r.), Czechy (maj 2013 r.), Słowacja (wrzesień 2013 r.), Polska (październik 2013 r.) i Słowenia (grudzień 2013 r.). Polska była państwem-obserwatorem w DAC od chwili przystąpienia do OECD w 1996 r. i przez szereg lat aktywnie uczestniczyła w jego pracach, a formalne członkostwo uzyskała 22 października 2013 r.

powrót 

Organizacja Narodów Zjednoczonych

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations Organization, UNO) została utworzona 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych podpisanej 26 czerwca 1945 r. Polska uznawana jest za jedno z 51 państw-założycieli tej organizacji. Celem powstania ONZ było zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego oraz rozwój współpracy i przyjaznych stosunków między państwami. Organizacja zrzesza obecnie 193 państwa, a jej główna kwatera znajduje się w Nowym Jorku.

Na forum międzynarodowym Polska współpracuje z szeregiem wyspecjalizowanych organizacji działających w ramach systemu Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN). Opiera się ona przede wszystkim na dwóch rodzajach działań – dobrowolnych i obligatoryjnych (np. składki członkowskie) wpłatach do budżetów ogólnych poszczególnych organizacji, a także na wpłatach celowych - przekazywanych danej organizacji ze wskazaniem konkretnego przeznaczenia ich wydatkowania.

 

Wybrane  organizacje, fundusze i programy systemu Narodów Zjednoczonych

 

Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju
(ang. United Nations Development Programme, UNDP)

UNDP tworzy globalną sieć na rzecz rozwoju w 166 krajach świata, angażując się w zwiększanie i promocję lokalnego potencjału oraz walkę z wykluczeniem społecznym, udostępniając krajom doświadczenia, wiedzę i środki niezbędne do poprawy jakości życia obywateli.

Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju Przemysłowego
(ang. United Nations Industrial Development Organization, UNIDO)

Celem tej agencji wyspecjalizowanej Organizacji Narodów Zjednoczonych, skupiającej 173 państwa członkowskie, jest popieranie i przyśpieszenie procesu industrializacji, zrównoważonego rozwoju przemysłowego krajów rozwijających się oraz przechodzących transformację, a także poprawa warunków życia w najbiedniejszych krajach świata.

Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie przeciwdziałania pustynnieniu
(ang. United Nations Convention to Combat Desertification, UNCCD)

Konwencja w sprawie przeciwdziałania pustynnieniu ma na celu ograniczenie rozprzestrzeniania tego zjawiska w wielu regionach świata i łagodzenie skutków suszy, szczególnie w Afryce, poprzez stosowanie długoterminowych strategii wspieranych współpracą międzynarodową oraz umowami partnerskimi.

Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa
(ang. The Food and Agriculture Organization of the United Nations, FAO)

Najważniejsze cele Organizacji to m.in. wzrost wytwarzania, wymiany i dystrybucji produktów rolnych oraz leśnych, poprawa warunków życia ludności wiejskiej, a także popieranie porozumień dot. międzynarodowego handlu produktami rolnymi oraz udzielanie pomocy technicznej.

Wspólny Program ONZ ds. HIV/AIDS
(ang. Joint United Nations Programme on HIV and AIDS, UNAIDS)

Misją Programu jest wspieranie walki z epidemią HIV/AIDS na świecie, działania mające na celu zapobieganie zarażeniom HIV, opiekę nad osobami żyjącymi z HIV/AIDS, a także łagodzenie skutków epidemii.

Program Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska
(ang. United Nations Environmental Programme, UNEP)

Program został powołany w celu prowadzenia przez ONZ działań w zakresie ochrony środowiska i stałego monitorowania jego stanu na świecie. Ponadto, w ramach programu udziela się krajom rozwijającym się pomocy we wprowadzaniu najlepszych praktyk i polityk w zakresie ochrony środowiska.

Ramowa konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu
(ang. United Nations Framework Convention on Climate Change, UNFCCC)

Ramowa konwencja w sprawie zmian klimatu określa założenia międzynarodowej współpracy dotyczącej ograniczenia emisji gazów cieplarnianych odpowiedzialnych za zjawisko globalnego ocieplenia.

Komisja Budowania Pokoju ONZ
(ang. United Nations Peacebuilding Commission, UN PBC)

Komisja Budowania Pokoju podejmuje działania ukierunkowane na pomoc w przywracaniu pokoju, odbudowę oraz rozwój krajów znajdujących się w sytuacji pokonfliktowej.

Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci
(ang. United Nations International Children's Emergency Fund, UNICEF)

Celem Funduszu, który został utworzony w 1946 r. jest przezwyciężanie ubóstwa, głodu, katastrof, chorób, w tym HIV/AIDS,  przeciwdziałaniu przemocy i dyskryminacji, które dotykają dzieci. Działalność UNICEF, stojącego na straży Konwencji o Prawach Dziecka (ang. Convention on the Rights of the Child), obejmuje ponad 190 krajów i regionów poprzez programy krajowe i Komitety Narodowe.

Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Pomocy Uchodźcom Palestyńskim na Bliskim Wschodzie
(ang. United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East, UNRWA)

Agencja zapewnia edukację, opiekę zdrowotną i pomoc. Stanowi ona wsparcie i ochronę dla ponad 5 mln palestyńskich uchodźców w Libanie, Jordanii, Syrii oraz w Autonomii Palestyńskiej. UNRWA jest niemal całkowicie finansowana z dobrowolnych wpłat członków ONZ.

Centralny Fundusz Narodów Zjednoczonych ds. Pomocy w Sytuacjach Kryzysowych
(ang. Central Emergency Response Fund, CERF)

Ustanowienie Funduszu ds. Reagowania Kryzysowego w 2006 r. miało na celu umożliwienie niesienia szybkiej, rzetelnej pomocy humanitarnej w sytuacjach katastrof naturalnych i konfliktów zbrojnych. Fundusz zarządzany jest przez Biuro NZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (UN OCHA).

Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej
(ang. United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs, UN OCHA)

Biuro NZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej powołane zostało w celu zapewnienia skoordynowanych działań w sytuacjach kryzysowych i w obliczu klęsk żywiołowych. Misją OCHA jest m.in. mobilizowanie społeczności międzynarodowej, jak również koordynowanie działań wielu aktorów krajowych i międzynarodowych w rejonach dotkniętych klęskami naturalnymi i konfliktami zbrojnymi.

System Narodów Zjednoczonych Oceny Potrzeb i Koordynacji Reagowania na Katastrofy
(ang. The United Nations Disaster Assessment and Coordination, UNDAC)

UNDAC jest częścią międzynarodowego systemu natychmiastowego reagowania na katastrofy koordynowanego przez UN OCHA. Grupy specjalistów UNDAC są wysyłane przez OCHA w odpowiedzi na prośbę  kraju dotkniętego kryzysem humanitarnym. Ich celem jest wsparcie koordynacji działań humanitarnych.

Wysoki Komisarz NZ ds. Uchodźców
(ang. United Nations High Commissioner for Refugees, UNHCR)

UNHCR to biuro NZ powstałe w 1950 r., zajmujące się udzielaniem pomocy i wsparcia uchodźcom na całym świecie. UNHCR chroni dziś 33,9 miliona osób w ponad 125 krajach. Polska wspiera działania UNHCR poprzez wpłaty do budżetu ogólnego oraz dofinansowanie programów UNHCR w odpowiedzi na konkretne kryzysy humanitarne.

Światowy Program Żywnościowy
(ang. United Nations World Food Programme, WFP)

Światowy Program Żywnościowy jest największą agendą humanitarną ONZ, której celem jest eliminacja głodu i niedożywienia w skali globalnej poprzez zapewnienie trwałych rozwiązań wspierających samowystarczalność społeczności lokalnych. Program ten umożliwia nie tylko doraźną pomoc, ale również ustanawia wieloletnie programy dotyczące zwalczania głodu i ubóstwa.
Dowiedz się więcej o pomocy żywnościowej udzielanej przez Polskę.

powrót

Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (ang. OSCE)

Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (ang. Organization for Security and Co-operation in Europe, OSCE) jest następcą Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (KBWE), która od lat 70-tych XX wieku stanowiła forum dialogu państw NATO i Układu Warszawskiego na tematy bezpieczeństwa i rozbrojenia, współpracy gospodarczej i naukowej oraz poszanowania praw człowieka. Podczas szczytu w Budapeszcie w 1994 r. podjęta została decyzja o przekształceniu KBWE w OBWE począwszy od 1 stycznia 1995 r. Celem Organizacji jest nadal umacnianie bezpieczeństwa i współpracy w trzech wymiarach: polityczno-wojskowym, ekonomiczno-środowiskowym i ludzkim. Obecnie OBWE zrzesza 57 państw z Europy, Azji Środkowej i Ameryki Północnej. Sekretariat OBWE ma siedzibę w Wiedniu.

Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka (ang. Office for Democratic Institutions and Human Rights, ODIHR), którego siedziba znajduje się w Warszawie, zostało założone w 1991 r. i jest jedną z instytucji działających w ramach OBWE. ODIHR zapewnia wsparcie i pomoc w zakresie promowania demokracji, zasady państwa prawa, praw człowieka i tolerancji poprzez obserwację wyborów, ocenę legislacji, a także doradzanie rządom w zakresie rozwoju i utrzymania instytucji demokratycznych.

Polska współdziała z OBWE w obszarze działań humanitarnych, obserwacji przebiegu wyborów i finansowania misji podejmowanych przez tą organizację w krajach rozwijających się.

powrót 

w górę

Tagi