Polska pomoc

Słowniczek

Pojęcia polskojęzyczne

A B C D E F G H I J K L
M N O P R S T U V W Z  

Pojęcia anglojęzyczne

A B C D E F G H I J K L
M N O P R S T U V W Z  

Indeks skrótów

A B C D E F G H I J K L
M N O P R S T U V W Z  

 

Pojęcia polskojęzyczne

Agencja NZ ds. Pomocy Uchodźcom Palestyńskim (ang. United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees, UNRWA) – agencja powołana w 1949 r. w celu wspierania, ochrony i reprezentowania interesów uchodźców palestyńskich przebywających na terenach Jordanii, Libanu, Syrii i Okupowanym Terytorium Palestyny oraz udzielania im pomocy, w szczególności poprzez zapewnienia edukacji i opieki zdrowotnej. Polska corocznie wspiera działania tej agencji poprzez wpłaty do jej budżetu ogólnego.

indeks polski

Agenda Rozwojowa z Doha (ang. Doha Development Agenda, DDA/Doha Development Round) – program wielostronnych negocjacji handlowych w ramach Rundy Rozwojowej Światowej Organizacji Handlu (WTO), zainicjowany podczas Konferencji Ministerialnej WTO w Doha w 2001 r. Określa kalendarz dalszej liberalizacji handlu światowego, mającej na celu przede wszystkim przyspieszenie rozwoju krajów rozwijających się.

indeks polski

Apel nagły (ang. Flash Appeal, FA) – natychmiastowa reakcja na kryzys humanitarny (ok. 5-7 dni po wystąpieniu kryzysu) wywołany nagłym wybuchem konfliktu zbrojnego, trzęsieniem ziemi, powodzią itd. Taki apel określa rozmiary kryzysu oraz szacunkową wartość potrzebnej pomocy humanitarnej. Okres jego trwania nie przekracza 8 miesięcy. W systemie ONZ inicjuje wszystkie działania; jeżeli pomoc wystosowana w ramach takiego apelu nie jest wystarczająca, ONZ przedstawia kolejny apel.

indeks polski

Apel skonsolidowany (ang. Consolidated Appeal, CAP) – w systemie ONZ narzędzie służące lepszemu planowaniu, wdrażaniu oraz monitorowaniu wspólnych działań państw, organizacji międzynarodowych i pozarządowych na danym terytorium przez okres jednego roku. Najczęściej tego rodzaju apele dotyczą państw wymagających odbudowy po klęsce żywiołowej, a także państw, w których trwa konflikt zbrojny lub polityczny.

indeks polski

Biała Księga (ang. White Paper) – dokument Unii Europejskiej, który prezentuje deklarowaną politykę i zamierzenia legislacyjne KE w pewnej dziedzinie. Zobacz też: Zielona Księga (ang. Green Paper).

indeks polski

Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (ang. United Nations Office for the Coordination of Humaniatarian Affairs, UN OCHA) – biuro – część Sekretariatu ONZ - powołane celem koordynacji pomocy humanitarnej dla regionów dotkniętych sytuacjami kryzysowymi i klęskami żywiołowymi. Biuro stawia sobie za cel mobilizację społeczności międzynarodowej do podejmowania konkretnych i skoordynowanych działań w obliczu kryzysów humanitarnych. Polska wspiera UN OCHA poprzez wpłaty do budżetu ogólnego, dofinansowanie działalności biur UN OCHA w regionach objętych kryzysami humanitarnymi, a także korzystanie z zarządzanych przez UN OCHA mechanizmów finansowych. Ponadto Polska współpracuje z UN OCHA pod kątem dialogu partnerskiego w ramach członkostwa w OCHA Donor Support Group od lutego 2012 r.

indeks polski

Cele Zrównoważonego Rozwoju (ang. Sustainable Development Goals, SDGs) – w czerwcu 2012 r., w Rio de Janeiro, odbyła się Konferencja Narodów Zjednoczonych w sprawie Zrównoważonego Rozwoju. Jednym z jej rezultatów była decyzja państw członkowskich ONZ o inauguracji procesu na rzecz opracowania zestawu nowych Celów Zrównoważonego Rozwoju, mających stanowić kontynuację Celów Milenijnych. Opracowane przez specjalnie do tego celu powołaną Otwartą Grupę Roboczą 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju dotyczy nie tylko redukcji ubóstwa, walki z głodem czy zapewnieniu zdrowia, ale także takich kwestii, jak zrównoważone wykorzystanie środowiska naturalnego, ograniczenie nierówności społecznej czy zapewnienie dostępu do energii.

indeks polski

Centralny Fundusz Narodów Zjednoczonych ds. Pomocy w Sytuacjach Kryzysowych (ang. Central Emergency Response Fund, CERF) – fundusz zarządzany przez UN OCHA, którego celem jest organizowanie sprawnej i odpowiadającej zapotrzebowaniom pomocy w odpowiedzi na kryzysy humanitarne, klęski naturalne i konflikty zbrojne. Polska wspiera CERF corocznie od jego utworzenia w 2006 r.

indeks polski

Centrum Północ-Południe Rady Europy (ang. North-South Centre of the Council of Europe) – Europejskie Centrum Współzależności Globalnych i Solidarności, założone w 1989 roku przez Radę Europy, propaguje współpracę i solidarność Północy i Południa oraz działa na rzecz podniesienia poziomu edukacji i wiedzy na temat współzależności ludności świata. Centrum wspiera zrównoważone procesy globalizacji oparte na promocji pokoju, demokracji pluralistycznej, poszanowaniu praw człowieka i spójności społeczeństwa. Geograficznymi priorytetami działalności Centrum są Afryka i region śródziemnomorski. Obecnie Centrum Północ–Południe skupia 21 państw członkowskich, a jego siedziba znajduje się w Lizbonie.

indeks polski

DEAR (Development Education and Awarness Raising, DEAR) – inicjatywa na rzecz edukacji globalnej i podnoszenia świadomości na kwestie dotyczące rozwoju i pomocy rozwojowej. Inicjatywa winna zapewnić każdej osobie w Europie dostęp do informacji i zrozumienia kwestii rozwojowych w toku jej życia. U podstaw tej koncepcji leży przekonanie, iż zwiększanie powszechnej świadomości dotyczącej zagadnień rozwoju, pomocy rozwojowej i nierówności społecznych, występujących w skali kraju, uwrażliwia społeczeństwo i służy zaangażowaniu w działania pomocowe.

indeks polski

Deklaracja Paryska nt. Skuteczności Pomocy (ang. Paris Declaration on Aid Effectiveness) – porozumienie zawarte 2 marca 2005 r. między donatorami i biorcami pomocy, w którym uczestniczą m.in. państwa członkowskie UE, Komisja Europejska oraz krajowe agencje ds. rozwoju, zobowiązujące się do przekazywania pomocy w sposób najlepiej wspierający osiągnięcie Milenijnych Celów Rozwoju w perspektywie ich realizacji do 2015 r. Wyznaczone w Deklaracji cele i wskaźniki mają służyć monitorowaniu globalnego postępu w zakresie efektywności pomocy, a podejmowane działania powinny być zgodne z pięcioma zasadami: własności koncepcji rozwojowych (ang. ownership), dostosowania pomocy do strategii rozwojowych biorców (ang. alignment), harmonizacji działań donatorów (ang. harmonisation), wzajemnej odpowiedzialności (ang. mutual accountability) i zarządzania opartego na rezultatach (ang. managing for results).

indeks polski

DRR (Disaster Risk Reduction) – ujmowane w strategiach rozwojowych i humanitarnych systemowe działania mające na celu redukowanie ryzyka związanego z katastrofami naturalnymi, jak i spowodowanymi przez człowieka, np. zmniejszanie narażenia i podatności ludzi i ich własności na katastrofy, rozsądne gospodarowanie gruntami i zasobami środowiska, wzmocnienie przygotowania władz lokalnych na sytuacje kryzysowe oraz prace nad Międzynarodowym Prawem Reagowania na Katastrofy (ang. International Disaster Response Law) Działania te coraz powszechniej określane są jako budowanie odporności rządów i społeczności lokalnych na katastrofy (ang. Disaster Resilience Building). Podstawowym dokumentem dotyczącym realizacji polityki DRR są tzw. Ramy Działania z Hyogo na lata 2005-2015 (ang. Hyogo Framework for Action 2005-2015).

indeks polski

Dostosowanie (ang. alignment) – jedna z zasad Deklaracji paryskiej nt. Skuteczności Pomocy, która zobowiązuje donatorów do udzielania wsparcia w oparciu o narodowe strategie rozwojowe, instytucje i procedury krajów partnerskich.

indeks polski

Dyrekcja Generalna Komisji Europejskiej ds. Pomocy Humanitarnej i Ochrony Ludności (ang. Directorate-General for Humanitarian Aid and Civil Protection – ECHO) – jednostka Komisji Europejskiej odpowiedzialna za programowanie i przekazywanie finansowanej z budżetu unijnego pomocy humanitarnej na rzecz ofiar klęsk żywiołowych i kryzysów spowodowanych działalnością człowieka.

indeks polski

Dyrekcja Generalna ds. Rozwoju i Współpracy – EuropeAid (ang. Directorate-General for Development and Cooperation - EuropeAid) – jednostka Komisji Europejskiej odpowiedzialna za kształtowanie unijnej polityki rozwojowej realizowanej w ramach projektów i programów na całym świecie, której celem jest zagwarantowanie jakości i skuteczności świadczonych przez UE działań pomocowych oraz ich spójność z innym działaniami wspólnoty.

indeks polski

Działania łączące natychmiastową pomoc ofiarom kryzysu z długotrwałym rozwojem danego obszaru (ang. Linking Relief, Rehabilitation and Development, LRRD) – koncepcja humanitarno-rozwojowa zakładająca konieczność podejmowania działań rozwojowych w zakresie budowy odporności na kryzysy (ang. resilience) na obszarach potencjalnie zagrożonych ich wystąpieniem dla minimalizacji przyszłych następstw kryzysu.

indeks polski

Działania odpowiadające bezpośrednio na potrzeby beneficjentów (ang. demand driven approach) – działania bazujące na odpowiedniej identyfikacji potrzeb kraju i populacji, na rzecz której planowane są przyszłe programy/projekty rozwojowe oraz prowadzenie ich środkami adekwatnymi do realnych potrzeb beneficjentów.

indeks polski

Edukacja globalna (ang. global education) – część kształcenia obywatelskiego i wychowania, która rozszerza zakres wiedzy przez uświadamianie istnienia zjawisk i współzależności globalnych. Jej głównym celem jest przygotowanie odbiorców do stawiania czoła wyzwaniom dotyczącym całej ludzkości. Przez współzależności rozumiemy wzajemne powiązania i przenikanie systemów kulturowych, środowiskowych, ekonomicznych, społecznych, politycznych i technologicznych.

indeks polski

Europejska Konfederacja Organizacji Pozarządowych na rzecz Pomocy i Rozwoju, CONCORD (ang. European NGOs Confederation on Relief and Development, CONCORD) – założona w 2003 r. organizacja zrzeszająca krajowe i międzynarodowe organizacje pozarządowe (w 2012 r. było to 26 podmiotów narodowych i 18 międzynarodowych), reprezentująca około 1 800 organizacji pozarządowych w Europie. Jej głównym celem jest współtworzenie europejskiej polityki rozwojowej poprzez dostarczanie ekspertyz oraz monitoring działań w zakresie pomocy podejmowanych przez UE. Każdego roku CONCORD publikuje raport AidWatch – krytyczną analizę europejskiej pomocy rozwojowej pod kątem jej spójności, transparencji i zgodności z wyznaczonymi priorytetami.

indeks polski

Europejska Polityka Sąsiedztwa (ang. European Neighbourhood Policy, ENP) – oficjalna polityka Unii Europejskiej wobec krajów z nią sąsiadujących, zapoczątkowana w 2003 roku. Polega ona na ekonomicznej, socjalnej i rozwojowej współpracy UE z jej sąsiadami – w ramach dedykowanych im programów pomocowych (np. TACIS – dla Rosji i wschodnich sąsiadów), MEDA (dla krajów śródziemnomorskich).

indeks polski

Europejska Sieć Edukacji Globalnej (ang. Global Education Network Europe, GENE) – europejska sieć przedstawicieli ministerstw i narodowych agencji odpowiedzialnych za kształtowanie polityki w zakresie edukacji globalnej oraz wspieranie, koordynację i finansowanie działań w tej dziedzinie. Celem GENE jest podnoszenie poziomu edukacji globalnej w Europie oraz wspieranie istniejących i powstających struktur narodowych odpowiedzialnych za jej promocję.

indeks polski

Europejska Służba Działań Zewnętrznych, ESDZ (ang. European External Action Service, EEAS) – autonomiczny organ Unii Europejskiej powołany na mocy Traktatu Lizbońskiego w celu wdrażania jej polityki zewnętrznej. ESDZ podlega Wysokiemu Przedstawicielowi Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa, którego wspiera w wykonywaniu obowiązków dotyczących prowadzenia i kreowania wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE, w tym wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony, a także w pełnieniu funkcji przewodniczącego Rady do Spraw Zagranicznych i wiceprzewodniczącego Komisji ds. Stosunków Zewnętrznych. ESDZ współpracuje również z Sekretariatem Generalnym Rady, Komisją Europejską i służbami dyplomatycznymi państw członkowskich, aby zapewnić spójność europejskich działań zewnętrznych. Poza centralą zlokalizowaną w Brukseli w skład ESDZ wchodzą również delegatury UE w państwach trzecich i przy organizacjach międzynarodowych.

indeks polski

Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, EBOiR (ang. European Bank for Reconstruction and Development, EBRD) – założona w 1991 roku międzynarodowa instytucja finansowa, licząca 63 członków - donatorów, spośród których 29 państw jest jednocześnie beneficjentami pomocy rozwojowej. EBOiR finansuje projekty realizowane w ramach sektora prywatnego wspierające proces transformacji krajów z regionów Europy Środkowo-Wschodniej i Azji Środkowej ku otwartym gospodarkom rynkowym. Współpracuje również z partnerami publicznymi, wspierając prywatyzację, restrukturyzację i poprawę jakości usług publicznych. Jednym z priorytetów Banku było także ożywienie gospodarcze w państwach odczuwających skutki globalnego kryzysu finansowego. W latach 2011-15 Bank będzie realizował nową strategię dla wszystkich państw, w których działa, będącą odpowiedzią na słabości dawnych centralnie sterowanych gospodarek (m.in. marnotrawstwo energii, słabo rozwinięty krajowy rynek kapitałowy).

indeks polski

Europejski Fundusz na Rzecz Demokracji (ang. European Endowment for Democracy, EED) – jedna z flagowych polskich inicjatyw w Unii Europejskiej mająca na celu wspieranie przemian demokratycznych i budowę społeczeństwa obywatelskiego w krajach południowego i wschodniego sąsiedztwa Unii Europejskiej. EED skieruje swoje działania głównie do młodych liderów prowadzących działania prodemokratyczne, niezależnych mediów, dziennikarzy, blogerów i instytucji pozarządowych.

indeks polski

Europejski Fundusz Rozwoju, EFR (ang. European Development Fund, EDF) – utworzony w 1957 r. instrument przekazywania pomocy rozwojowej krajom Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) - sygnatariuszom Układu o Partnerstwie z Kotonu - oraz krajom i terytoriom zamorskim (łącznie 79 krajów). Składa się z kilku instrumentów finansowych, m.in. grantów zarządzanych przez Komisję Europejską, kapitału ryzyka, pożyczek dla sektora prywatnego. Fundusz jest finansowany przez państwa członkowskie UE na podstawie podpisywanych co 5 lat protokołów finansowych do Układu z Kotonu.

indeks polski

Europejski Instrument na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka na Świecie (ang. European Instrument on Democracy and Human Rights, EIDHR) – powołany w 2006 r. instrument, którego celem jest przyczynienie się do rozwoju i ugruntowania demokracji i praworządności, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności w krajach trzecich. Najważniejsze działania podejmowane przez EIDHR to wspieranie organizacji społeczeństwa obywatelskiego, zapewnienie wsparcia obrońcom praw człowieka i ofiarom represji lub nadużyć, umacnianie organizacji społeczeństwa obywatelskiego działających w dziedzinie praw człowieka i demokracji.

indeks polski

Europejski konsensus ws. pomocy humanitarnej (ang. European Consensus on Humanitarian Aid ) – dokument przyjęty w 2007 r. wyznaczający podstawowe zasady i standardy unijnej pomocy humanitarnej oraz zobowiązujący instytucje UE i państwa członkowskie do ich przestrzegania. Polska zobowiązana jest do prowadzenia działań humanitarnych zgodnie z Konsensusem.

indeks polski

Europejski konsensus ws. rozwoju (ang. European Consensus on Development) – dokument przyjęty przez UE (Radę, Parlament i Komisję Europejską) w 2005 r., określający po raz pierwszy wspólne cele, zasady i wartości przyświecające przekazywaniu pomocy rozwojowej przez Unię Europejską i jej państwa członkowskie, a także podstawowe zasady przekazywania pomocy rozwojowej kanałem wspólnotowym. Wskazane w dokumencie cele to m.in.: zmniejszenie poziomu biedy; przestrzeganie i ochrona praw człowieka; praktyki dobrego rządzenia.

indeks polski

Europejskie Dni Rozwoju (ang. European Development Days, EDD) – jedno z najważniejszych, dorocznych wydarzeń w obszarze polityki rozwojowej prowadzonej przez Unię Europejską. Stanowi forum dla dyskusji i wymiany opinii pomiędzy wszystkimi aktywnymi uczestnikami debaty nt. współpracy rozwojowej. Biorą w nim udział najwyżsi rangą przedstawiciele krajów-donatorów i krajów-biorców pomocy, instytucji Unii Europejskiej oraz organizacji pozarządowych. EDD odbywają się od 2006 roku, co roku gospodarzem jest inne miasto europejskie.
Dowiedz się więcej o Europejskich Dniach Rozwoju.

indeks polski

Forum Polskiej Współpracy Rozwojowej (ang. Polish Development Cooperation Forum) – największe w Polsce, doroczne wydarzenie organizowane przez MSZ od 2007 roku, adresowane do środowisk zaangażowanych we współpracę rozwojową oraz do szerokiej publiczności. Jego celem jest przybliżenia polskiemu społeczeństwu działalności Polski na rzecz krajów rozwijających się i globalnych wyzwań rozwojowych.
Dowiedz się więcej o Forum Polskiej Współpracy Rozwojowej.

indeks polski

Forum Wysokiego Szczebla w sprawie Skuteczności Pomocy (ang. High Level Forum on Aid Effectiveness) – regularne spotkanie dawców i biorców pomocy w celu wypracowania nowatorskiej, spójnej, skutecznej i przejrzystej polityki rozwojowej oraz realizacji Milenijnych Celów Rozwoju. Pierwsze Forum miało miejsce w 2003 roku w Rzymie, kolejne w 2005 roku w Paryżu. W 2008 roku w Akrze odbyło się trzecie Forum, a czwarte w 2011 w Pusan. Podczas II Forum w Paryżu w 2005 roku przyjęto Deklarację Paryską nt. Skuteczności Pomocy – porozumienie dotyczące udzielania pomocy krajom rozwijającym się, określające podstawowe zasady efektywnej współpracy.

indeks polski

Fundacja Solidarności Międzynarodowej (ang. Solidarity Fund PL) – jako fundacja Skarbu Państwa została powołana w 2001 r. z inicjatywy Prezydenta RP, a jej celem było udzielanie pomocy krajom w okresie transformacji w kierunku gospodarki rynkowej i prywatnej przedsiębiorczości oraz wspomaganie ich rozwoju gospodarczego, społecznego i politycznego (przede wszystkim Ukrainy, Mołdawii, Kazachstanu i Gruzji). Fundacja zawiesiła działalność w 2005 roku. Zrekonstruowana na wniosek Ministra Spraw Zagranicznych w 2011 roku, do 13 lutego 2013 r. działała pod nazwą Polska Fundacja Międzynarodowej Współpracy na rzecz Rozwoju "Wiedzieć Jak". Fundacja ma możliwość obsługi konkursów oraz realizacji zadań z zakresu współpracy rozwojowej; realizuje projekty na rzecz demokratyzacji życia publicznego w krajach, gdzie swobody demokratyczne są ograniczane, a także wspiera kraje przechodzące transformację systemową.

indeks polski

Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Demokracji (ang. United Nations Democracy Fund, UNDEF) – fundusz powołany w celu promowania wartości demokratycznych i demokratyzacji w świecie poprzez finansowanie projektów oraz wsparcie instytucji demokratycznych, a także promocję praw człowieka i zapewnienie szerokiego udziału społecznego w procesach demokratycznych. Fundusz udziela pomocy organizacjom rządowym i pozarządowym, narodowym, regionalnym i międzynarodowym.

indeks polski

Fundusz Powierniczy na Rzecz Odbudowy Afganistanu (ang. Afghanistan Reconstruction Trust Fund, ARTF) – fundusz, utworzony w 2002 r. z inicjatywy Banku Światowego, który ma na celu wspieranie reformy afgańskiej administracji publicznej, budowę instytucji publicznych oraz wzmocnienie pozycji rządu centralnego w Afganistanie.

indeks polski

Fundusz Powierniczy Wsparcia Technicznego Partnerstwa Wschodniego (ang. Eastern Partnership Technical Assistance Trust Fund, EPTATF) – zadaniem Funduszu jest udzielanie wielosektorowego wsparcia technicznego krajom Partnerstwa Wschodniego. Celem jego utworzenia było również przyspieszenie procesu wdrażania projektów rozwojowych w krajach Partnerstwa. EPTATF jest komplementarny wobec istniejących już instrumentów finansowania pomocy w regionie, zwłaszcza Neighbourhood Investment Facility (NIF). Udział Polski we współfinansowaniu funduszu przyczynia się do wzrostu stabilizacji i stopnia zamożności państw regionu oraz zbliżenia i integracji krajów Partnerstwa z Unią Europejską.

indeks polski

Gender, gender equality – zobacz: równość płci.

indeks polski

Good Humanitarian Donorship (GHD) – inicjatywa powołana w 2003 r. w Sztokholmie przez donatorów pomocy humanitarnej w celu promocji tzw. 23 zasad i dobrych praktyk świadczenia pomocy humanitarnej. Głównym ośrodkiem wdrażania inicjatywy jest forum ekspertów humanitarnych w Genewie. Od sierpnia 2011 r. do lipca 2012 r. Polska i Niemcy sprawowały współprzewodnictwo w GHD.
Dowiedz się więcej o Regułach Dobrego Świadczenia Pomocy Humanitarnej.

indeks polski

Globalne Partnerstwo na rzecz Skutecznej Współpracy Rozwojowej (ang. Global Partnership for Effective Development Co-operation) – porozumienie zawarte przez szerokie grono donatorów i uczestników działań na rzecz współpracy rozwojowej, ustanowione na mocy dokumentu końcowego IV Forum Wysokiego Szczebla ws. Skuteczności Pomocy (Pusan, 2011 r.).

indeks polski

Gospodarki wschodzące (ang. emerging economies) – zobacz: nowi donatorzy.

indeks polski

Grupa AKP - Afryki, Karaibów i Pacyfiku (ang. African, Carribean and Pacific Group of States, ACP) – stworzona w 1975 r. grupa 79 krajów rozwijających się położonych w regionie Afryki Subsaharyjskiej, Karaibów i Pacyfiku związana z Unią Europejską na mocy sukcesywnie podpisywanych Konwencji z Lomé, a obecnie Układem o Partnerstwie z Kotonu.

indeks polski

Grupa Banku Światowego (ang. World Bank Group) – grupa instytucji międzynarodowych obejmująca Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju (MBOR), Międzynarodowe Stowarzyszenie Rozwoju (IDA), Wielostronną Agencję Gwarancji Inwestycji (MIGA), Międzynarodową Grupę Finansową (IFC) oraz Międzynarodowe Centrum Rozwiązywania Sporów Inwestycyjnych (ICSID), których zasadniczym zadaniem jest wspieranie rozwoju gospodarczego, zwalczanie ubóstwa i poprawa standardów życia mieszkańców krajów rozwijających się, przede wszystkim poprzez udzielanie pożyczek, przekazywanie pomocy technicznej oraz stymulowanie rozwoju handlu i inwestycji.

indeks polski

GUAM – Organizacja na rzecz Demokracji i Rozwoju – regionalna organizacja międzynarodowa, zrzeszająca cztery państwa: Gruzję, Ukrainę, Azerbejdżan i Mołdawię. Współpraca między tymi krajami rozpoczęła się w 1996 roku, a w 1997 stworzono forum konsultacyjne GUAM. GUAM ma na celu demokratyzację krajów członkowskich, zapewnianie ochrony praw człowiek, rozwój ekonomiczny, rozwiązywania konfliktów w regionie, utworzenie strefy wolnego handlu pomiędzy państwami członkowskimi oraz zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego, a także kontynuację działań zmierzających do integracji europejskiej.

indeks polski

Harmonizacja (ang. harmonization) – jedna z zasad Deklaracji paryskiej nt. Skuteczności Pomocy, która zakłada większą harmonizację działań donatorów, ich przejrzystość i skuteczność. Wiąże się ona z uproszczeniem procedur i zapewnieniem komplementarności dzięki bardziej efektywnemu podziałowi pracy.

indeks polski

IATI (ang. International Aid Transparency Initiative, IATI) – międzynarodowa inicjatywa mająca na celu poprawę jakości i dostępności informacji o środkach przeznaczanych na pomocy rozwojową, zapoczątkowana podczas III Forum Wysokiego Szczebla w sprawie Skuteczności Pomocy w Akrze w 2008. IATI stanowi jeden z elementów tzw. wspólnego standardu przejrzystości, który zgodnie z decyzją przyjętą podczas IV Forum w Pusan, ma powstać do 2015 r.

indeks polski

Instrument finansowania pomocy na rzecz rozwoju (ang. Development Cooperation Instrument, DCI) – wdrażany od 2007 roku instrument współpracy na rzecz rozwoju, który zastąpił kilka unijnych programów wspierania krajów rozwijających się z Ameryki, Azji, Bliskiego Wschodu i Afryki Południowej. W ramach DCI działają komitety geograficzne obejmujące 47 państw Ameryki Łacińskiej, Azji, Azji Środkowej (Kazachstan, Kirgistan, Tadżykistan, Turkmenistan i Uzbekistan), Bliskiego Wschodu (Iran, Irak, Jemen) oraz Republikę Południowej Afryki. Działania realizowane w ramach komitetów geograficznych mają na celu m.in. likwidację ubóstwa i osiągnięcie Milenijnych Celów Rozwoju, przestrzeganie praw człowieka i wsparcie reform instytucjonalnych, rozwój infrastruktury oraz zrównoważony rozwój obszarów wiejskich. Ponadto w ramach tego instrumentu realizowane są projekty tematyczne na rzecz państw rozwijających się z całego świata, także dla państw-beneficjentów Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju. Komitety tematyczne realizują działania mające na celu wsparcie rozwoju społecznego, ochrony środowiska i zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi, w tym energią, podmiotów niepaństwowych i władz lokalnych, bezpieczeństwa żywnościowego, działań związanych ze zjawiskami takimi jak migracje oraz przyznawaniem azylu.

indeks polski

Klaster humanitarny (ang. cluster) – grupa sektorowa działająca w przypadku kryzysu humanitarnego mająca na celu poprawę koordynacji działań poprzez wyznaczenie agencji ONZ wiodącej w danym sektorze (m.in.: rolnictwo, bezpieczeństwo, edukacja, zdrowie, logistyka). W skład każdej grupy wchodzą organizacje pomocowe – ONZ-owskie i pozarządowe - zaangażowane w dany kryzys.

indeks polski

Komitet Pomocy Rozwojowej OECD-DAC (ang. OECD Development Assistance Committee, OECD-DAC) – organ OECD koordynujący pomoc udzielaną przez najbardziej rozwinięte państwa członkowskie Organizacji krajom rozwijającym się i ustalający zasady przekazywania tej pomocy. Aktualnie członkami DAC są 23 państwa członkowskie OECD oraz Komisja Europejska.

indeks polski

Komplementarność (ang. complementarity) – zobacz: zasada komplementarności.

indeks polski

Konwencja o Wsparciu Żywnościowym (ang. Food Aid Convention) – ma na celu ratowanie życia głodujących, zmniejszenie głodu, zwiększenie bezpieczeństwa żywnościowego i poprawę stanu odżywienia najbardziej zagrożonych grup ludności. Ma wejść w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. i zastąpi dotychczasową Konwencję o Pomocy Żywnościowej z 1999 r., którą Polska ratyfikowała w 2006 r.

indeks polski

Koordynator Pomocy Humanitarnej (ang. Emergency Relief Coordinator, ERC) – zastępca sekretarza generalnego ONZ ds. pomocy humanitarnej, który koordynuje międzynarodową odpowiedź na kryzysy humanitarne na całym świecie.

indeks polski

Kraje i Terytoria Zamorskie (ang. Overseas Countries and Teritories) – grupa 21 krajów, które konstytucyjnie należą do czterech państw członkowskich UE (Danii, Francji, Holandii i Wielkiej Brytanii) i których obywatele są obywatelami UE, ale w odniesieniu do których nie stosuje się bezpośrednio prawa wspólnotowego. Kraje te mają status krajów stowarzyszonych, nadany im na mocy Traktatu Rzymskiego i korzystają z funduszy pomocowych UE.

indeks polski

Kraje niestabilne (ang. fragile states, failed states, crisis states), kraje wrażliwe (ang. vulnerable states) – kraje o najniższym dochodzie, słabych rządach, szczególnie niestabilne i podatne na wszelkiego rodzaju wstrząsy i zagrożenia wewnętrzne i zewnętrzne; kraje narażone na ciągłe konflikty i kryzysy, nie potrafiące odpowiedzieć na trawiące je problemy polityczne i nie będące w stanie odpowiedzieć na oczekiwania obywateli, ani zapewnić im godziwych warunków życia.

indeks polski

Krajowe Dokumenty Strategiczne (ang. Country Strategy Papers) – strategie współpracy rozwojowej UE wobec poszczególnych krajów rozwijających się (krajów partnerskich), określające długoterminowe cele współpracy oraz priorytetowe dziedziny wsparcia. Ich zadaniem jest integracja różnych form i instrumentów oddziaływania na perspektywy rozwojowe krajów rozwijających się (ang. policy mix) i dzięki temu przyczynianie się do większej spójności działań pomocowych. Zobacz też: Regionalne Dokumenty Strategiczne (ang. Regional Strategy Papers).

indeks polski

Lista biorców pomocy rozwojowej DAC (ang. The DAC List of ODA Recipients) – modyfikowana okresowo lista krajów, które - zgodnie z klasyfikacją Komitetu Pomocy Rozwojowej (OECD-DAC) - uprawnione są do otrzymywania Oficjalnej Pomocy Rozwojowej (ODA). Zobacz jakie kraje znajdują się obecnie na liście biorców pomocy rozwojowej DAC.

indeks polski

Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża (ang. International Committee of the Red Cross, ICRC) – niezależna i bezstronna organizacja, która działa od 1863 r. Jej celem jest ochrona życia i godności ludzkiej, pomoc ofiarom wojen, konfliktów i klęsk żywiołowych oraz łagodzenie skutków sytuacji kryzysowych. Polska wspiera MKCK poprzez wpłaty do budżetu ogólnego, a także dofinansowanie poszczególnych programów w odpowiedzi na kryzysy humanitarne.

indeks polski

Milenijne Cele Rozwoju (ang. Millennium Development Goals, MDGs) – Cele przyjęte przez przywódców 189 państw na szczycie Organizacji Narodów Zjednoczonych w 2000 r., dotyczące redukcji ubóstwa i głodu, zapewnienia równego statusu kobiet i mężczyzn, poprawy stanu zdrowia, poprawy stanu edukacji, walki z AIDS, ochrony środowiska naturalnego, a także zbudowania globalnego partnerstwa między narodami na rzecz rozwoju. Cele Milenijne pomogły pobudzić wysiłki na rzecz rozwoju i poprowadzić globalne i krajowe priorytety rozwoju w podobnych kierunkach. Choć trzy z ośmiu Celów zostały osiągnięte przed ostatecznym terminem 2015 r., postęp w realizacji ich wszystkich był nierówny w obrębie poszczególnych regionów i krajów. Dlatego też społeczność międzynarodowa, dostrzegając konieczność sprostania dużo szerszym i uniwersalnym wyzwaniom, takim jak zrównoważony rozwój i ochrona środowiska, przyjęła w 2015 roku Cele Zrównoważonego Rozwoju na lata 2016 – 2030.

indeks polski

Nowi donatorzy, gospodarki wschodzące (ang. emerging donors, emerging economies) – państwa, nowe potęgi gospodarcze, które nie do końca są „nowymi” donatorami, jednak ich rola we współpracy rozwojowej w ostatnich latach znacząco wzrosła. Za „nowych donatorów” uważa się państwa wchodzące w skład BRIC (Brazylia, Rosja, Indie, Chiny), państwa należące do grupy CIVETS (Kolumbia, Indonezja, Wietnam, Egipt, Turcja, RPA), a także takie kraje jak Meksyk, Korea Południowa, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Arabia Saudyjska, Wenezuela czy Kuwejt. Obszarem szczególnego zainteresowania „nowych donatorów” jest pomoc humanitarna.

indeks polski

OCHA Donor Support Group, ODSG – grupa 25 państw-donatorów pomocy humanitarnej, która ma na celu wzmacnianie roli UN OCHA w międzynarodowej pomocy humanitarnej oraz poprawę jakości koordynacji humanitarnej, za którą odpowiada UN OCHA. Polska jest członkiem tej grupy od lutego 2012 r.

indeks polski

Odpowiedzialność (ang. accountability) – pojęcie stosowane w odniesieniu do działań rozwojowych (projektów, programów i polityk) na zdefiniowanie mechanizmu monitorującego pozwalającego stronom zainteresowanym na kontrolę wykonalności i postępu w realizacji projektu.

indeks polski

Odpowiedzialność społeczna biznesu (ang. Corporate Social Responsibility, CSR) – koncepcja, w której funkcjonowanie przedsiębiorstwa rozumiane jest jako działalność mająca szerokie oddziaływanie na społeczeństwo i środowisko (lokalne i globalne). Odpowiedzialny biznes nie oznacza tylko spełniania przez przedsiębiorstwo wszystkich wymogów formalnych i prawnych, lecz także odpowiedzialność społeczną i zaangażowanie w ochronę środowiska wyrażające się w zwiększeniu inwestycji np. w swoich pracowników. Z punktu widzenia odpowiedzialności społecznej biznesu wydatki tego rodzaju zwracają się, bowiem pomagają w budowaniu prestiżu społecznego firmy, przyciągają wartościowych pracowników i w efekcie pomagają zwiększyć zyski.

indeks polski

Oficjalna Pomoc Rozwojowa (ang. Official Development Assistance, ODA) – darowizny i pożyczki przekazane krajom rozwijającym się przez oficjalne instytucje rządowe państw-dawców lub organizacje międzynarodowe, mające na celu wsparcie rozwoju gospodarczego i dobrobytu w tych krajach. Pożyczki są liczone jako Oficjalna Pomoc Rozwojowa tylko wtedy, gdy zawierają element darowizny o wartości przynajmniej 25% wartości pomocy.

indeks polski

Oficjalna Pomoc Rozwojowa w Europie Środkowej (ang. Official Development Assistance in Central Europe, ODACE) – program zainaugurowany w listopadzie 2001 roku, którego celem jest wsparcie krajów Europy Środkowej w ustanowieniu i rozwoju ich własnych systemów pomocowych i w wypełnianiu zobowiązań wynikających z członkostwa w Unii Europejskiej, odnoszących się do współpracy na rzecz rozwoju.

indeks polski

Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju Przemysłowego (ang. United Nations Industrial Development Organization, UNIDO) – organ Zgromadzenia Ogólnego ONZ utworzony w 1966 r. z siedzibą w Wiedniu, działający na rzecz wspierania procesów industrializacji i zrównoważonego rozwoju w krajach rozwijających się. Koordynuje działalność wyspecjalizowanych agend ONZ w tym zakresie.

indeks polski

Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, OBWE (ang. Organization for Security and Co-operation in Europe, OSCE) – regionalna organizacja międzynarodowa powstała w 1995 roku, zrzeszająca 56 państw (nie tylko europejskich). Działalność organizacji odbywa się na 3 płaszczyznach, tzw. koszykach:

  • zapewnienie bezpieczeństwa europejskiego;
  • współpraca w zakresie gospodarki, techniki, nauki i ochrony środowiska;
  • współpraca w kwestiach humanitarnych.

 

indeks polski

Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (ang. Food and Agriculture Organization, FAO) – organizacja powołana w 1945 r., której misją jest rozwój rolnictwa, walka z głodem i zapewnienie światowego bezpieczeństwa żywnościowego. Organizacja monitoruje światowe rynki produkcji i dystrybucji żywności, realizuje programy na rzecz zrównoważonego rozwoju i podniesienia efektywności produkcji rolnej, leśnictwa i rybołówstwa. W ostatnim czasie coraz aktywniej włącza się również w reagowanie na kryzysy humanitarne.

indeks polski

Partnerstwo Wschodnie (ang. Eastern Partnership) – pierwsza całościowa inicjatywa wprowadzona do systemu stosunków zewnętrznych Unii Europejskiej, skierowana do państw Europy Wschodniej: Armenii, Azerbejdżanu, Białorusi, Gruzji, Mołdawii oraz Ukrainy. Projekt Partnerstwa został opracowany w 2008 roku wspólnie przez Polskę i Szwecję. W marcu 2009 roku Rada Europejska wyraziła jednogłośne poparcie dla tej inicjatywy, która stała się tym samym częścią europejskiej polityki sąsiedztwa. Partnerstwo Wschodnie ma za zadanie przyczynić się do zbliżenia i integracji państw Europy Wschodniej z Unią Europejską. PW wprowadza nową jakość w relacjach pomiędzy UE a państwami nim objętymi poprzez postępującą i stopniową integrację tych państw i ich społeczeństw z Unią Europejską.

indeks polski

Partnerstwo z Pusan na rzecz Skutecznej Współpracy Rozwojowej (ang. Busan Partnership for Effective Development Cooperation) – globalne forum współpracy szerokiego grona podmiotów zaangażowanych w pomoc rozwojową powołane podczas IV Forum w sprawie Skuteczności Pomocy w Pusan w 2011 r. Celem jest wymiana wiedzy i doświadczeń oraz regularne dokonywanie przeglądu wdrażania zobowiązań dot. skuteczności pomocy.

indeks polski

Podejście sektorowe (ang. Sector Wide Approach, SWAp) – strategia koncentrowania przez dawcę udzielanej pomocy na jednym bądź kilku sektorach, zgodnie ze zgłoszonymi przez państwo-biorę potrzebami określonymi w strategii rozwoju tego sektora.

indeks polski

Podział pracy (ang. Division of Labour, DoL) – zasady podziału zadań w ramach współpracy rozwojowej UE zawarte w komunikacie Komisji Europejskiej z 28 lutego 2007 r. EU Code of Conduct on Division of Labour in Development Policy. Najważniejsze dotyczą ograniczenia kierowanej pomocy programowej do dwóch sektorów w danym kraju partnerskim.

indeks polski

Pomoc dwustronna (ang. bilateral aid, bilateral assistance) – pomoc rozwojowa udzielana przez państwa-donatorów bezpośrednio państwom-biorcom. Pomoc ta jest przeznaczana np. na dwustronne programy i projekty, stypendia, pomoc humanitarną, pomoc uchodźcom, oddłużenie, itp.

indeks polski

Pomoc finansowa (ang. financial aid, financial assistance) – obejmuje: kredyty udzielane na warunkach preferencyjnych krajom rozwijającym się i przechodzącym transformację, wpłaty na finansowanie wybranych inicjatyw realizowanych przez międzynarodowe instytucje finansowe oraz umorzenia długów. Zgodnie z wytycznymi Komitetu Pomocy Rozwojowej OECD kredyty preferencyjne zawierają element darowizny na poziomie minimum 25%. W ramach grupy państw OECD ustalono, że kredyty rządowe przeznaczone na finansowanie eksportu na zasadach preferencyjnych w formie tzw. pomocy wiązanej (ang. tied aid) są dotowane na poziomie minimum 35%. W Polsce pomoc finansową realizuje Ministerstwo Finansów we współpracy z Ministerstwem Spraw Zagranicznych.

indeks polski

Pomoc humanitarna (ang. humanitarian aid, humanitarian assistance) – pomoc doraźna, zaspokajająca najbardziej podstawowe potrzeby zachowania życia i godności ofiar sytuacji nadzwyczajnych, takich jak kataklizmy, katastrofy, konflikty zbrojne.
Dowiedz się więcej o polskiej pomocy humanitarnej.

indeks polski

Pomoc międzynarodowa (ang. international aid) – pomoc udzielana beneficjentom państwa trzeciego, czyli innemu krajowi lub jego mieszkańcom.

indeks polski

Pomoc na Rzecz Rozwoju Handlu (ang. Aid for Trade) – mechanizm współpracy rozwojowej, którego celem jest wspieranie krajów rozwijających się w tworzeniu własnego potencjału handlowego, tak by mogły one odnosić korzyści z wdrażania porozumień WTO. Aid for Trade obejmuje takie inicjatywy jak pomoc w budowaniu zdolności negocjacyjnych w handlu, w rozwoju infrastruktury i marketingu, a także w osiągnięciu standardów sanitarnych i fitosanitarnych. Deklaracja ministerialna WTO z Hongkongu z grudnia 2005 roku przewiduje wzmocnienie działań w ramach Aid for Trade jako uzupełnienie Agendy rozwojowej z Doha przez utworzenie w strukturach WTO specjalnej grupy zadaniowej ds. Pomocy na Rzecz Rozwoju Handlu.

indeks polski

Pomoc nie-wiązana (ang. untied aid) – przeciwieństwo pomocy wiązanej. Rodzaj pomocy, w ramach której państwo otrzymujące wsparcie nie jest zobligowane do wydawania środków pomocowych na zakup dóbr lub usług w kraju, z którego otrzymało pomoc.

indeks polski

Pomoc Podlegająca Programowaniu (ang. Country Programmable Aid, CPA) – część Oficjalnej Pomocy Rozwojowej (ODA), na której wykorzystanie istotny wpływ mogą mieć państwa będące jej biorcami. Obejmuje ona te elementy pomocy, które uwzględniają przepływy transgraniczne i podlegają planowaniu wieloletniemu na poziomie krajowym lub regionalnym. Nie zalicza się do niej natomiast m.in. pomocy humanitarnej i żywnościowej, pomocy przekazywanej na szczeblu lokalnym (samorządowym) i pozarządowym, a także edukacji globalnej, kosztów administracyjnych i umarzanych zobowiązań finansowych. CPA dokładniej niż ODA odzwierciedla wartość pomocy przekazywanej do krajów partnerskich i stanowi dobre przybliżenie wielkości pomocy międzynarodowej odnotowywanej na poziomie krajowym. Dowiedz się więcej o Pomocy Podlegającej Programowaniu (CPA).

indeks polski

Pomoc programowa (ang. programme aid) – pomoc udzielana w ramach konkretnego sektora mająca rozwiązać szerszy problem (np. wsparcie reformy w danym sektorze gospodarki lub jakiegoś elementu reformy w danym sektorze, np. w sektorze edukacji lub zdrowia).

indeks polski

Pomoc projektowa (ang. project aid) – pomoc udzielana na konkretny cel (szkolenie, budowę budynku, zakup wyposażenia).

indeks polski

Pomoc techniczna (ang. technical assistance) – pomoc mająca na celu rozwój zasobów ludzkich, podniesienie kwalifikacji oraz możliwości technicznych i produkcyjnych krajów rozwijających się. Polega m.in. na przekazywaniu wiedzy (lub w szerszym sensie know-how) i doświadczeń w postaci szkoleń, delegowania ekspertów, inicjowania badań i/lub pokrywania towarzyszących temu kosztów.
Dowiedz się więcej o pomocy technicznej udzielanej przez Polskę.

indeks polski

Pomoc wiązana (ang. tied aid) – pomoc, w ramach której państwo otrzymujące wsparcie jest zobligowane do wydawania środków pomocowych na zakup dóbr lub usług w kraju, z którego otrzymało pomoc.

indeks polski

Pomoc wielostronna (ang. multilateral aid, multilateral assistance) – pomoc rozwojowa udzielana przez państwa-donatorów krajom rozwijającym się za pośrednictwem międzynarodowych organizacji i wielostronnych porozumień lub funduszy globalnych.

indeks polski

Pomoc żywnościowa (ang. food aid) – Unia Europejska realizuje pomoc żywnościową w drodze umów międzynarodowych, głównie poprzez Światowy Program Żywnościowy (ang. World Food Programme, WFP).
Dowiedz się więcej o pomocy żywnościowej udzielanej przez Polskę.

indeks polski

„Program działań na rzecz zmian” (ang. „Agenda for change”) – Propozycja KE dot. nowych założeń polityki UE na rzecz rozwoju mająca zwiększyć solidarność Europy z krajami rozwijającymi się w zwalczaniu ubóstwa. Zakłada powiązanie trwałego i zrównoważonego wzrostu z rozwojem osobowym (ang. human development). Postuluje m.in. powiązanie pomocy ze wsparciem procesów demokratycznych i działaniami na rzecz przestrzegania praw człowieka, wsparcie dla integrującego i zrównoważonego wzrostu, różnicowanie podejścia UE w kwestii udzielania pomocy (także wsparcia budżetowego) w zależności od spełniania przez kraj-biorcę określonych kryteriów oraz rozpatrywanie indywidualne przypadków szczególnych (kraje niestabilne) i wypracowanie nowych sposobów współpracy z krajami MIC. Zakłada zwiększenie znaczenia innowacyjnych instrumentów finansowych (granty i pożyczki), zacieśnienie współpracy UE z sektorem prywatnym, fundacjami, społeczeństwem obywatelskim oraz władzami lokalnymi i regionalnymi.

indeks polski

Program działań z Akry (ang. Accra Agenda for Action, AAA) – dokument przyjęty 4 września 2008 roku podczas III Forum Wysokiego Szczebla nt. Skuteczności Pomocy wyznaczający kryteria jakości i efektywności oficjalnej pomocy rozwojowej. Dokonuje on oceny wdrażania Deklaracji Paryskiej nt. Skuteczności Pomocy i rozwija jej postanowienia. Program podkreśla znaczenie zasady własności, zawierania partnerstw m.in. z sektorem prywatnym i organizacjami pozarządowymi, koncentracji działań na osiągnięciu określonych celów rozwojowych i przejrzystym rozliczaniu się z ich realizacji.

indeks polski

Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (ang. United Nations Development Programme, UNDP) – globalna sieć na rzecz rozwoju w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych, promująca zmiany na lepsze i umożliwiająca krajom wymianę doświadczeń, wiedzy i zasobów, które mają pomóc mieszkańcom globu w tworzeniu lepszego świata. UNDP jest obecny w 166 krajach, współpracuje z ich rządami nad rozwiązaniem problemów rozwojowych, tak na narodowym, jak i globalnym poziomie. Celem UNDP jest zachęcanie do wykorzystania istniejących doświadczeń przy tworzeniu korzystnych lokalnych warunków dla rozwoju człowieka.

indeks polski

Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w Sprawie Zmian Klimatycznych (ang. United Nations Framework Convention on Climate Change, UNECCC) – uchwalona w 1992 r. na szczycie w Rio de Janeiro Konwencja stawiająca sobie za cel stabilizację stężenia gazów cieplarnianych w atmosferze na takim poziomie, aby zminimalizować szkodliwy wpływ działalności człowieka na środowisko naturalne. Konwencja ustanawia główne zasady, którymi powinny kierować się państwa w dążeniu do redukcji emisji gazów cieplarnianych, m.in. zasadę, mówiącą o konieczności podjęcia działań, które zapobiegną lub zminimalizują negatywne skutki zmian klimatycznych.

indeks polski

Ramy Działania z Hyogo (ang. Hyogo Framework for Action) – dokument strategiczny na lata 2005-2015 podpisany w 2005 r. w Kobe przez 168 państw (w tym Polskę) podczas Światowej Konferencji Narodów Zjednoczonych na temat Zapobiegania i Ograniczania Skutków Katastrof. Ma na celu ograniczenie o 50% strat ludzkich w katastrofach humanitarnych do roku 2015 oraz promowanie lepszej koordynacji działań humanitarnych i rozwojowych.

indeks polski

Raport z Monterrey (ang. Monterrey Report) – publikowany corocznie przez KE raport mający na celu zaprezentowanie postępów UE (KE oraz państw członkowskich) w zakresie wdrażania zobowiązań w obszarze finansowania rozwoju oraz pokrewnych aspektów pomocy rozwojowej (w tym skuteczności pomocy). Powstaje na podstawie danych przekazywanych KE przez poszczególne państwa członkowskie w oparciu o tzw. Kwestionariusz z Monterrey.

indeks polski

Regionalne Dokumenty Strategiczne (ang. Regional Strategy Papers) – strategie współpracy rozwojowej UE wobec poszczególnych regionów tzw. Globalnego Południa, określające długoterminowe cele współpracy oraz priorytetowe dziedziny wsparcia. Ich zadaniem jest integracja różnych form i instrumentów oddziaływania na perspektywy rozwojowe rozwijających się regionów (ang. policy mix) i dzięki temu przyczynianie się do większej spójności działań pomocowych. Zobacz też: Krajowe Dokumenty Strategiczne (ang. Country Strategy Papers).

indeks polski

Równość płci, równouprawnienie płci (ang. gender equality) – równe korzystanie przez kobiety i mężczyzn z dóbr, praw, możliwości i zasobów. Z uwagi na historyczną i społeczną dyskryminację ze względu na płeć w większej części świata równość płci wymaga dodatkowych strategii zorientowanych na prawa i awans kobiet. Aby kobiety mogły w pełni korzystać ze wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności konieczne jest uwłasnowolnienie kobiet (ang. women’s empowerment), tak aby stworzyć im warunki do pełnego wykorzystania swych możliwości w życiu społecznym oraz w kształtowaniu swojego życia zgodnie z własnymi aspiracjami. W UE równość płci traktowane jest jako kwestia horyzontalna (zagadnienie uwzględniane we wszystkich działaniach pomocowych).

indeks polski

SENSE (ang. Strategic Economic Needs and Security Exercise, SENSE) – stworzony w Amerykańskim Instytucie Analiz Obronnych program szkoleniowy w formie gry strategicznej adresowany do urzędników wyższego i średniego szczebla administracji rządowej oraz przedstawicieli sektora pozarządowego i prywatnego. Gra polega na symulacji systemu państwowego w okresie transformacji: uczestnicy szkolenia przyjmują role różnych podmiotów wewnętrznych państwa i jego międzynarodowego otoczenia, by prowadzić negocjacje i podejmować decyzje w złożonym systemie polityczno-ekonomicznym państwa. Ma to umożliwić im zrozumienia zależności pomiędzy bezpieczeństwem, rozwojem gospodarczym i tworzeniem demokratycznego społeczeństwa. Program wykorzystywany jest przez MSZ w ramach pomocy rozwojowej.

indeks polski

Skuteczność pomocy rozwojowej (ang. aid effectiveness) – koncepcja pomocy rozwojowej, zgodnie z którą możliwe jest osiąganie lepszych rezultatów przy wykorzystaniu mniejszej ilości środków finansowych i materiałowych dzięki prowadzeniu współpracy rozwojowej w oparciu o pięć zasad zapisanych w Deklaracji Paryskiej nt. Skuteczności Pomocy. Zwiększeniu efektywności pomocy służą także inicjatywy w zakresie ograniczania fragmentacji pomocy, np. unijny podział pracy i wspólne programowanie oraz w zakresie przejrzystości i przewidywalności pomocy.

indeks polski

Sprawiedliwy Handel (ang. fair trade) – międzynarodowy ruch konsumentów, organizacji pozarządowych, firm importerskich i handlowych oraz spółdzielni drobnych producentów w krajach rozwijających się, mający na celu pomoc w rozwoju dla drobnych wytwórców poprzez zastosowanie konkretnych metod biznesowych. Jest to jeden z nurtów ekonomii społecznej, której naczelną zasadą jest uznanie, iż człowiek jest ważniejszy od zysku. Sprawiedliwy Handel dąży do wyeliminowania ubóstwa z krajów Południa poprzez zapewnienie marginalizowanym w procesie globalizacji producentom w Afryce, Azji i Ameryce Łacińskiej równych szans dostępu do rynków w krajach Północy. Rzuca on wyzwanie praktykom handlowym, które utrzymują ludzi w nędzy. Podstawowym celem Sprawiedliwego Handlu jest zbudowanie trwałych, bezpośrednich relacji pomiędzy producentami w krajach biednych, a konsumentami w bogatych częściach świata.

indeks polski

Spójność Polityk na Rzecz Rozwoju (ang. Policy Coherence for Development, PCD) – postulat zapewnienia zgodności działań polityki rozwojowej, zagranicznej i wewnętrznej państwa, by możliwe było osiąganie trwałych rezultatów rozwoju krajów partnerskich. Zgodnie z tym podejściem współpraca rozwojowa stanowi jeden z elementów polityki na rzecz rozwoju. Zgodnie z konkluzjami Rady z 2009 r. wśród pięciu priorytetowych obszarów PCD znajdują się: handel i finanse, zmiany klimatyczne, bezpieczeństwo żywnościowe, migracje oraz bezpieczeństwo polityczne, na których koncentruje się „Spójność polityk na rzecz rozwoju - program prac Unii Europejskiej na lata 2010 – 2013”.

indeks polski

Stały komitet międzyagencyjny (ang. Inter-Agency Standing Committee, IASC) – organ powołany w 1992 r. przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, na czele którego stoi koordynator pomocy humanitarnej. Jego celem jest uporządkowanie działań humanitarnych między wszystkimi agencjami pomocowymi ONZ. IASC zbiera się minimum 2 razy do roku w celu opracowania strategii wobec kryzysów przedstawionych przez jego koordynatora.

indeks polski

System małych grantów – projekty polskich placówek zagranicznych, realizowane samodzielnie lub we współpracy z miejscowymi partnerami z krajów rozwijających się. Służą poprawie warunków życia grup najmniej uprzywilejowanych społecznie i tworzeniu lepszych perspektyw na przyszłość. Ich priorytetowym celem jest wdrożenie Milenijnych Celów Rozwoju. Dzięki sposobowi realizacji opartemu na ścisłej współpracy z beneficjentami, projekty wyróżnia duża efektywność kosztowa oraz dotarcie bezpośrednio do grup najbardziej potrzebujących wsparcia. Cele osiągane są zarówno poprzez realizację niewielkiej skali inwestycji w infrastrukturę (remonty obiektów, zakupy wyposażenia), jak i różnego rodzaju szkolenia i warsztaty dla miejscowej społeczności.

indeks polski

Światowy Program Żywnościowy (ang. World Food Programme, WFP) – powołany w 1963 r. największy program ONZ zajmujący się udzielaniem pomocy żywnościowej regionom dotkniętym kryzysem humanitarnym, zwłaszcza klęskami głodu. Polska wspiera działania humanitarne WFP poprzez wpłaty na programy prowadzone w odpowiedzi na konkretne kryzysy humanitarne.

indeks polski

Uchodźca (ang. refugee) – zgodnie z zapisami Konwencji dotyczącej statusu uchodźców z 1951 r. uchodźcą jest osoba, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem, i nie może lub nie chce z powodu tych obaw

Pojęcia anglojęzyczne

Accountability (odpowiedzialność) – pojęcie stosowane w odniesieniu do działań rozwojowych (projektów, programów i polityk) na zdefiniowanie mechanizmu monitorującego pozwalającego stronom zainteresowanym na kontrolę wykonalności i postępu w realizacji projektu.

indeks angielski

Accra Agenda for Action, AAA (Program działań z Akry) – dokument przyjęty 4 września 2008 roku podczas III Forum Wysokiego Szczebla nt. Skuteczności Pomocy wyznaczający kryteria jakości i efektywności oficjalnej pomocy rozwojowej. Dokonuje on oceny wdrażania Deklaracji Paryskiej nt. Skuteczności Pomocy i rozwija jej postanowienia. Program podkreśla znaczenie zasady własności, zawierania partnerstw m.in. z sektorem prywatnym i organizacjami pozarządowymi, koncentracji działań na osiągnięciu określonych celów rozwojowych i przejrzystym rozliczaniu się z ich realizacji.

indeks angielski

Afghanistan Reconstruction Trust Fund, ARTF (Fundusz Powierniczy na Rzecz Odbudowy Afganistanu) – fundusz, utworzony w 2002 r. z inicjatywy Banku Światowego, który ma na celu wspieranie reformy afgańskiej administracji publicznej, budowę instytucji publicznych oraz wzmocnienie pozycji rządu centralnego w Afganistanie.

indeks angielski

African, Carribean and Pacific Group of States, ACP (Grupa AKP - Afryki, Karaibów i Pacyfiku) – stworzona w 1975 r. grupa 79 krajów rozwijających się położonych w regionie Afryki Subsaharyjskiej, Karaibów i Pacyfiku związana z Unią Europejską na mocy sukcesywnie podpisywanych Konwencji z Lomé, a obecnie Układem o Partnerstwie z Kotonu.

indeks angielski

„Agenda for change” („Program działań na rzecz zmian”) – propozycja KE dot. nowych założeń polityki UE na rzecz rozwoju mająca zwiększyć solidarność Europy z krajami rozwijającymi się w zwalczaniu ubóstwa. Zakłada powiązanie trwałego i zrównoważonego wzrostu z rozwojem osobowym (ang. human development). Postuluje m.in. powiązanie pomocy ze wsparciem procesów demokratycznych i działaniami na rzecz przestrzegania praw człowieka, wsparcie dla integrującego i zrównoważonego wzrostu, różnicowanie podejścia UE w kwestii udzielania pomocy (także wsparcia budżetowego) w zależności od spełniania przez kraj-biorcę określonych kryteriów oraz rozpatrywanie indywidualne przypadków szczególnych (kraje niestabilne) i wypracowanie nowych sposobów współpracy z krajami MIC. Zakłada zwiększenie znaczenia innowacyjnych instrumentów finansowych (granty i pożyczki), zacieśnienie współpracy UE z sektorem prywatnym, fundacjami, społeczeństwem obywatelskim oraz władzami lokalnymi i regionalnymi.

indeks angielski

Aid effectiveness (skuteczność pomocy rozwojowej) – koncepcja pomocy rozwojowej, zgodnie z którą możliwe jest osiąganie lepszych rezultatów przy wykorzystaniu mniejszej ilości środków finansowych i materiałowych dzięki prowadzeniu współpracy rozwojowej w oparciu o pięć zasad zapisanych w Deklaracji Paryskiej nt. Skuteczności Pomocy. Zwiększeniu efektywności pomocy służą także inicjatywy w zakresie ograniczania fragmentacji pomocy, np. unijny podział pracy i wspólne programowanie oraz w zakresie przejrzystości i przewidywalności pomocy.

indeks angielski

Aid for Trade (Pomoc na Rzecz Rozwoju Handlu) – mechanizm współpracy rozwojowej, którego celem jest wspieranie krajów rozwijających się w tworzeniu własnego potencjału handlowego, tak by mogły one odnosić korzyści z wdrażania porozumień WTO. Aid for Trade obejmuje takie inicjatywy jak pomoc w budowaniu zdolności negocjacyjnych w handlu, w rozwoju infrastruktury i marketingu, a także w osiągnięciu standardów sanitarnych i fitosanitarnych. Deklaracja ministerialna WTO z Hongkongu z grudnia 2005 roku przewiduje wzmocnienie działań w ramach Aid for Trade jako uzupełnienie Agendy rozwojowej z Doha przez utworzenie w strukturach WTO specjalnej grupy zadaniowej ds. Pomocy na Rzecz Rozwoju Handlu.

indeks angielski

Bilateral aid, bilateral assistance (pomoc dwustronna) – pomoc rozwojowa udzielana przez państwa-donatorów bezpośrednio państwom-biorcom. Pomoc ta jest przeznaczana np. na dwustronne programy i projekty, stypendia, pomoc humanitarną, pomoc uchodźcom, oddłużenie, itp.

indeks angielski

Budget support (wsparcie budżetowe) – jedna z najczęściej stosowanych form pomocy rozwojowej (ok. 50% wartości pomocy z budżetu ogólnego UE). Polega na przekazywaniu środków finansowych krajom partnerskim i zasileniu budżetu państwa (wsparcie ogólne – ang. general budget suport) lub finansowaniu działań w ramach określonego sektora (wsparcie sektorowe – ang. sector budget suport). KE postuluje obecnie dodanie do stosowanych obecnie wsparcia ogólnego i sektorowego kategorii doraźnego wsparcia budżetowego dla krajów niestabilnych.

indeks angielski

Busan Partnership for Effective Development Cooperation (Partnerstwo z Pusan na rzecz Skutecznej Współpracy Rozwojowej) – globalne forum współpracy szerokiego grona podmiotów zaangażowanych w pomoc rozwojową powołane podczas IV Forum w sprawie Skuteczności Pomocy w Pusan w 2011 r. Celem jest wymiana wiedzy i doświadczeń oraz regularne dokonywanie przeglądu wdrażania zobowiązań dot. skuteczności pomocy.

indeks angielski

Central Emergency Response Fund, CERF (Centralny Fundusz Narodów Zjednoczonych ds. Pomocy w Sytuacjach Kryzysowych) – fundusz zarządzany przez UN OCHA, którego celem jest organizowanie sprawnej i odpowiadającej zapotrzebowaniom pomocy w odpowiedzi na kryzysy humanitarne, klęski naturalne i konflikty zbrojne. Polska wspiera CERF corocznie od jego utworzenia w 2006 r.

indeks angielski

Cluster (klaster humanitarny) – grupa sektorowa działająca w przypadku kryzysu humanitarnego mająca na celu poprawę koordynacji działań poprzez wyznaczenie agencji ONZ wiodącej w danym sektorze (m.in.: rolnictwo, bezpieczeństwo, edukacja, zdrowie, logistyka). W skład każdej grupy wchodzą organizacje pomocowe – ONZ-owskie i pozarządowe - zaangażowane w dany kryzys.

indeks angielski

Complementarity (zasada komplementarności) – zasada komplementarności pomocy rozwojowej Unii Europejskiej jest warunkiem wstępnym spójnej pomocy rozwojowej. Zasada ta oznacza iż konkretne działania donatorów powinny się uzupełniać. W praktyce oznacza to jasne określenie ponoszonej odpowiedzialności za przedsięwzięte działania. Ta sama zasada ma zastosowanie do instrumentów pomocowych społeczności europejskiej: konkretne działania powinny się uzupełniać pod względem geograficznym i tematycznym.

indeks angielski

Consolidated Appeal, CAP (apel skonsolidowany) – w systemie ONZ narzędzie służące lepszemu planowaniu, wdrażaniu oraz monitorowaniu wspólnych działań państw, organizacji międzynarodowych i pozarządowych na danym terytorium przez okres jednego roku. Najczęściej tego rodzaju apele dotyczą państw wymagających odbudowy po klęsce żywiołowej, a także państw, w których trwa konflikt zbrojny lub polityczny.

indeks angielski

Corporate Social Responsibility, CSR (Odpowiedzialność społeczna biznesu) – koncepcja, w której funkcjonowanie przedsiębiorstwa rozumiane jest jako działalność mająca szerokie oddziaływanie na społeczeństwo i środowisko (lokalne i globalne). Odpowiedzialny biznes nie oznacza tylko spełniania przez przedsiębiorstwo wszystkich wymogów formalnych i prawnych, lecz także odpowiedzialność społeczną i zaangażowanie w ochronę środowiska wyrażające się w zwiększeniu inwestycji np. w swoich pracowników. Z punktu widzenia odpowiedzialności społecznej biznesu wydatki tego rodzaju zwracają się, bowiem pomagają w budowaniu prestiżu społecznego firmy, przyciągają wartościowych pracowników i w efekcie pomagają zwiększyć zyski.

indeks angielski

Cotonou Agreement (Układ o Partnerstwie z Kotonu) – kompleksowa umowa międzynarodowa zawarta w stolicy Beninu, Kotonu, w 2000 r. pomiędzy Unią Europejską a krajami Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP), opierająca współpracę UE-AKP na trzech filarach: handlu, pomocy i dialogu politycznym. Przewiduje m.in. pomoc rozwojową i współpracę gospodarczą (w tym zawarcie tzw. umów o partnerstwie gospodarczym).

indeks angielski

Country Programmable Aid, CPA (Pomoc Podlegająca Programowaniu) – część Oficjalnej Pomocy Rozwojowej (ODA), na której wykorzystanie istotny wpływ mogą mieć państwa będące jej biorcami. Obejmuje ona te elementy pomocy, które uwzględniają przepływy transgraniczne i podlegają planowaniu wieloletniemu na poziomie krajowym lub regionalnym. Nie zalicza się do niej natomiast m.in. pomocy humanitarnej i żywnościowej, pomocy przekazywanej na szczeblu lokalnym (samorządowym) i pozarządowym, a także edukacji globalnej, kosztów administracyjnych i umarzanych zobowiązań finansowych. CPA dokładniej niż ODA odzwierciedla wartość pomocy przekazywanej do krajów partnerskich i stanowi dobre przybliżenie wielkości pomocy międzynarodowej odnotowywanej na poziomie krajowym. Dowiedz się więcej o Pomocy Podlegającej Programowaniu (CPA).

indeks angielski

Country Strategy Papers (Krajowe Dokumenty Strategiczne) – strategie współpracy rozwojowej UE wobec poszczególnych krajów rozwijających się (krajów partnerskich), określające długoterminowe cele współpracy oraz priorytetowe dziedziny wsparcia. Ich zadaniem jest integracja różnych form i instrumentów oddziaływania na perspektywy rozwojowe krajów rozwijających się (policy mix) i dzięki temu przyczynianie się do większej spójności działań pomocowych. Zobacz też: Regional Strategy Papers (Regionalne Dokumenty Strategiczne).

indeks angielski

The DAC List of ODA Recipients (lista biorców pomocy rozwojowej DAC) – modyfikowana okresowo lista krajów, które - zgodnie z klasyfikacją Komitetu Pomocy Rozwojowej (OECD-DAC) - uprawnione są do otrzymywania Oficjalnej Pomocy Rozwojowej (ODA). Zobacz jakie kraje znajdują się obecnie na liście biorców pomocy rozwojowej DAC.

indeks angielski

Decentralized cooperation (współpraca zdecentralizowana) – wypracowane w 1998 r. przez UE podejście do współpracy rozwojowej polegające na promowaniu bardziej uczestniczącego podejścia do rozwoju, odpowiadającego jednocześnie potrzebom i inicjatywom ludności w krajach rozwijających się, Koncepcja ta kładzie nacisk na zróżnicowanie i wzmocnienie społeczeństw obywatelskich i demokracji w krajach-beneficjentach.

indeks angielski

Delegated cooperation (współpraca delegowana) – proces polegający na wyznaczeniu – w odniesieniu do każdego kraju-biorcy oraz dziedziny wsparcia – najważniejszej unijnej agencji pomocowej, która pełniłaby funkcję lidera i która przejęła od innych państw członkowskich UE zadania związane z zarządzaniem pomocą udzielaną danemu krajowi lub w określonej dziedzinie.

indeks angielski

Demand driven approach (działania odpowiadające bezpośrednio na potrzeby beneficjentów) – działania bazujące na odpowiedniej identyfikacji potrzeb kraju i populacji, na rzecz której planowane są przyszłe programy/projekty rozwojowe oraz prowadzenie ich środkami adekwatnymi do realnych potrzeb beneficjentów.

indeks angielski

Development Cooperation Instrument, DCI (Instrument finansowania pomocy na rzecz rozwoju) – wdrażany od 2007 roku instrument współpracy na rzecz rozwoju, który zastąpił kilka unijnych programów wspierania krajów rozwijających się z Ameryki, Azji, Bliskiego Wschodu i Afryki Południowej. W ramach DCI działają komitety geograficzne obejmujące 47 państw Ameryki Łacińskiej, Azji, Azji Środkowej (Kazachstan, Kirgistan, Tadżykistan, Turkmenistan i Uzbekistan), Bliskiego Wschodu (Iran, Irak, Jemen) oraz Republikę Południowej Afryki. Działania realizowane w ramach komitetów geograficznych mają na celu m.in. likwidację ubóstwa i osiągnięcie Milenijnych Celów Rozwoju, przestrzeganie praw człowieka i wsparcie reform instytucjonalnych, rozwój infrastruktury oraz zrównoważony rozwój obszarów wiejskich. Ponadto w ramach tego instrumentu realizowane są projekty tematyczne na rzecz państw rozwijających się z całego świata, także dla państw-beneficjentów Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju. Komitety tematyczne realizują działania mające na celu wsparcie rozwoju społecznego, ochrony środowiska i zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi, w tym energią, podmiotów niepaństwowych i władz lokalnych, bezpieczeństwa żywnościowego, działań związanych ze zjawiskami takimi jak migracje oraz przyznawaniem azylu.

indeks angielski

Development Education and Awarness Raising, DEAR – inicjatywa na rzecz edukacji globalnej i podnoszenia świadomości na kwestie dotyczące rozwoju i pomocy rozwojowej. Inicjatywa winna zapewnić każdej osobie w Europie dostęp do informacji i zrozumienia kwestii rozwojowych w toku jej życia. U podstaw tej koncepcji leży przekonanie, iż zwiększanie powszechnej świadomości dotyczącej zagadnień rozwoju, pomocy rozwojowej i nierówności społecznych, występujących w skali kraju, uwrażliwia społeczeństwo i służy zaangażowaniu w działania pomocowe.

indeks angielski

Directorate General for Development and Cooperation - EuropeAid (Dyrekcja Generalna ds. Rozwoju i Współpracy – EuropeAid) - jednostka Komisji Europejskiej odpowiedzialna za kształtowanie unijnej polityki rozwojowej realizowanej w ramach projektów i programów na całym świecie, której celem jest zagwarantowanie jakości i skuteczności świadczonych przez UE działań pomocowych oraz ich spójność z innym działaniami wspólnoty.

indeks angielski

Directorate-General for Humanitarian Aid and Civil Protection – ECHO (Dyrekcja Generalna Komisji Europejskiej ds. Pomocy Humanitarnej i Ochrony Ludności) – jednostka Komisji Europejskiej odpowiedzialna za programowanie i przekazywanie finansowanej z budżetu unijnego pomocy humanitarnej na rzecz ofiar klęsk żywiołowych i kryzysów spowodowanych działalnością człowieka.

indeks angielski

Disaster Risk Reduction, DRR - ujmowane w strategiach rozwojowych i humanitarnych systemowe działania mające na celu redukowanie ryzyka związanego z katastrofami naturalnymi, jak i spowodowanymi przez człowieka, np. zmniejszanie narażenia i podatności ludzi i ich własności na katastrofy, rozsądne gospodarowanie gruntami i zasobami środowiska, wzmocnienie przygotowania władz lokalnych na sytuacje kryzysowe oraz prace nad Międzynarodowym Prawem Reagowania na Katastrofy (ang. International Disaster Response Law) Działania te coraz powszechniej określane są jako budowanie odporności rządów i społeczności lokalnych na katastrofy (ang. Disaster Resilience Building). Podstawowym dokumentem dotyczącym realizacji polityki DRR są tzw. Ramy Działania z Hyogo na lata 2005-2015 (ang. Hyogo Framework for Action 2005-2015).

indeks angielski

Division of Labour, DoL (podział pracy) – zasady podziału zadań w ramach współpracy rozwojowej UE zawarte w komunikacie Komisji Europejskiej z 28 lutego 2007 r. EU Code of Conduct on Division of Labour in Development Policy. Najważniejsze dotyczą ograniczenia kierowanej pomocy programowej do dwóch sektorów w danym kraju partnerskim.

indeks angielski

Doha Development Agenda, DDA/Doha Development Round (Agenda Rozwojowa z Doha) – program wielostronnych negocjacji handlowych w ramach Rundy Rozwojowej Światowej Organizacji Handlu (WTO), zainicjowany podczas Konferencji Ministerialnej WTO w Doha w 2001 r. Określa kalendarz dalszej liberalizacji handlu światowego, mającej na celu przede wszystkim przyspieszenie rozwoju krajów rozwijających się.

indeks angielski

Eastern Partnership (Partnerstwo Wschodnie) – pierwsza całościowa inicjatywa wprowadzona do systemu stosunków zewnętrznych Unii Europejskiej, skierowana do państw Europy Wschodniej: Armenii, Azerbejdżanu, Białorusi, Gruzji, Mołdawii oraz Ukrainy. Projekt Partnerstwa został opracowany w 2008 roku wspólnie przez Polskę i Szwecję. W marcu 2009 roku Rada Europejska wyraziła jednogłośne poparcie dla tej inicjatywy, która stała się tym samym częścią europejskiej polityki sąsiedztwa. Partnerstwo Wschodnie ma za zadanie przyczynić się do zbliżenia i integracji państw Europy Wschodniej z Unią Europejską. PW wprowadza nową jakość w relacjach pomiędzy UE a państwami nim objętymi poprzez postępującą i stopniową integrację tych państw i ich społeczeństw z Unią Europejską.

indeks angielski

Eastern Partnership Technical Assistance Trust Fund, EPTATF (Fundusz Powierniczy Wsparcia Technicznego Partnerstwa Wschodniego) – zadaniem Funduszu jest udzielanie wielosektorowego wsparcia technicznego krajom Partnerstwa Wschodniego. Celem jego utworzenia było również przyspieszenie procesu wdrażania projektów rozwojowych w krajach Partnerstwa. EPTATF jest komplementarny wobec istniejących już instrumentów finansowania pomocy w regionie, zwłaszcza Neighbourhood Investment Facility (NIF). Udział Polski we współfinansowaniu funduszu przyczynia się do wzrostu stabilizacji i stopnia zamożności państw regionu oraz zbliżenia i integracji krajów Partnerstwa z Unią Europejską.

indeks angielski

Emergency Relief Coordinator, ERC (Koordynator Pomocy Humanitarnej) – zastępca sekretarza generalnego ONZ ds. pomocy humanitarnej, który koordynuje międzynarodową odpowiedź na kryzysy humanitarne na całym świecie.

indeks angielski

Emerging donors, emerging economies (nowi donatorzy, gospodarki wschodzące) – państwa, nowe potęgi gospodarcze, które nie do końca są „nowymi” donatorami, jednak ich rola we współpracy rozwojowej w ostatnich latach znacząco wzrosła. Za „nowych donatorów” uważa się państwa wchodzące w skład BRIC (Brazylia, Rosja, Indie, Chiny), państwa należące do grupy CIVETS (Kolumbia, Indonezja, Wietnam, Egipt, Turcja, RPA), a także takie kraje jak Meksyk, Korea Południowa, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Arabia Saudyjska, Wenezuela czy Kuwejt. Obszarem szczególnego zainteresowania „nowych donatorów” jest pomoc humanitarna.

indeks angielski

European Bank for Reconstruction and Development, EBRD (Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, EBOiR) – założona w 1991 roku międzynarodowa instytucja finansowa, licząca 63 członków - donatorów, spośród których 29 państw jest jednocześnie beneficjentami pomocy rozwojowej. EBOiR finansuje projekty realizowane w ramach sektora prywatnego wspierające proces transformacji krajów z regionów Europy Środkowo-Wschodniej i Azji Środkowej ku otwartym gospodarkom rynkowym. Współpracuje również z partnerami publicznymi, wspierając prywatyzację, restrukturyzację i poprawę jakości usług publicznych. Jednym z priorytetów Banku było także ożywienie gospodarcze w państwach odczuwających skutki globalnego kryzysu finansowego. W latach 2011-15 Bank będzie realizował nową strategię dla wszystkich państw, w których działa, będącą odpowiedzią na słabości dawnych centralnie sterowanych gospodarek (m.in. marnotrawstwo energii, słabo rozwinięty krajowy rynek kapitałowy).

indeks angielski

European Consensus on Development (Europejski konsensus ws. rozwoju) – dokument przyjęty przez UE (Radę, Parlament i Komisję Europejską) w 2005 r., określający po raz pierwszy wspólne cele, zasady i wartości przyświecające przekazywaniu pomocy rozwojowej przez Unię Europejską i jej państwa członkowskie, a także podstawowe zasady przekazywania pomocy rozwojowej kanałem wspólnotowym. Wskazane w dokumencie cele to m.in.: zmniejszenie poziomu biedy; przestrzeganie i ochrona praw człowieka; praktyki dobrego rządzenia.

indeks angielski

European Consensus on Humanitarian Aid (Europejski konsensus ws. pomocy humanitarnej) – dokument przyjęty w 2007 r. wyznaczający podstawowe zasady i standardy unijnej pomocy humanitarnej oraz zobowiązujący instytucje UE i państwa członkowskie do ich przestrzegania. Polska zobowiązana jest do prowadzenia działań humanitarnych zgodnie z Konsensusem.

indeks angielski

European Development Days, EDD (Europejskie Dni Rozwoju) – jedno z najważniejszych, dorocznych wydarzeń w obszarze polityki rozwojowej prowadzonej przez Unię Europejską. Stanowi forum dla dyskusji i wymiany opinii pomiędzy wszystkimi aktywnymi uczestnikami debaty nt. współpracy rozwojowej. Biorą w nim udział najwyżsi rangą przedstawiciele krajów-donatorów i krajów-biorców pomocy, instytucji Unii Europejskiej oraz organizacji pozarządowych. EDD odbywają się od 2006 roku, co roku gospodarzem jest inne miasto europejskie.
Dowiedz się więcej o Europejskich Dniach Rozwoju.

indeks angielski

European Development Fund, EDF (Europejski Fundusz Rozwoju) – utworzony w 1957 r. instrument przekazywania pomocy rozwojowej krajom Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) - sygnatariuszom Układu o Partnerstwie z Kotonu - oraz krajom i terytoriom zamorskim (łącznie 79 krajów). Składa się z kilku instrumentów finansowych, m.in. grantów zarządzanych przez Komisję Europejską, kapitału ryzyka, pożyczek dla sektora prywatnego. Fundusz jest finansowany przez państwa członkowskie UE na podstawie podpisywanych co 5 lat protokołów finansowych do Układu z Kotonu.

indeks angielski

European Endowment for Democracy, EED (Europejski Fundusz na Rzecz Demokracji) – jedna z flagowych polskich inicjatyw w Unii Europejskiej mająca na celu wspieranie przemian demokratycznych i budowę społeczeństwa obywatelskiego w krajach południowego i wschodniego sąsiedztwa Unii Europejskiej. EED skieruje swoje działania głównie do młodych liderów prowadzących działania prodemokratyczne, niezależnych mediów, dziennikarzy, blogerów i instytucji pozarządowych.

indeks angielski

European External Action Service, EEAS (Europejska Służba Działań Zewnętrznych, ESDZ) – autonomiczny organ Unii Europejskiej powołany na mocy Traktatu Lizbońskiego w celu wdrażania jej polityki zewnętrznej. ESDZ podlega Wysokiemu Przedstawicielowi Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa, którego wspiera w wykonywaniu obowiązków dotyczących prowadzenia i kreowania wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE, w tym wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony, a także w pełnieniu funkcji przewodniczącego Rady do Spraw Zagranicznych i wiceprzewodniczącego Komisji ds. Stosunków Zewnętrznych. ESDZ współpracuje również z Sekretariatem Generalnym Rady, Komisją Europejską i służbami dyplomatycznymi państw członkowskich, aby zapewnić spójność europejskich działań zewnętrznych. Poza centralą zlokalizowaną w Brukseli w skład ESDZ wchodzą również delegatury UE w państwach trzecich i przy organizacjach międzynarodowych.

indeks angielski

European Instrument on Democracy and Human Rights, EIDHR (Europejski Instrument na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka na Świecie) – powołany w 2006 r. instrument, którego celem jest przyczynienie się do rozwoju i ugruntowania demokracji i praworządności, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności w krajach trzecich. Najważniejsze działania podejmowane przez EIDHR to wspieranie organizacji społeczeństwa obywatelskiego, zapewnienie wsparcia obrońcom praw człowieka i ofiarom represji lub nadużyć, umacnianie organizacji społeczeństwa obywatelskiego działających w dziedzinie praw człowieka i demokracji.

indeks angielski

European Neighbourhood Policy, ENP (Europejska Polityka Sąsiedztwa) – oficjalna polityka Unii Europejskiej wobec krajów z nią sąsiadujących, zapoczątkowana w 2003 roku. Polega ona na ekonomicznej, socjalnej i rozwojowej współpracy UE z jej sąsiadami – w ramach dedykowanych im programów pomocowych (np. TACIS – dla Rosji i wschodnich sąsiadów), MEDA (dla krajów śródziemnomorskich).

indeks angielski

European NGOs Confederation on Relief and Development, CONCORD (Europejska Konfederacja Organizacji Pozarządowych na rzecz Pomocy i Rozwoju) – założona w 2003 r. organizacja zrzeszająca krajowe i międzynarodowe organizacje pozarządowe (w 2012 r. było to 26 podmiotów narodowych i 18 międzynarodowych), reprezentująca około 1 800 organizacji pozarządowych w Europie. Jej głównym celem jest współtworzenie europejskiej polityki rozwojowej poprzez dostarczanie ekspertyz oraz monitoring działań w zakresie pomocy podejmowanych przez UE. Każdego roku CONCORD publikuje raport AidWatch – krytyczną analizę europejskiej pomocy rozwojowej pod kątem jej spójności, transparencji i zgodności z wyznaczonymi priorytetami.

indeks angielski

European Partnership Agreement, EPA (umowa o partnerstwie gospodarczym) – przewidziane w Układzie z Kotonu porozumienia pomiędzy grupami państw AKP a UE, mające na celu pogłębienie regionalnej integracji gospodarczej i liberalizację wzajemnego handlu zgodnie z regułami Światowej Organizacji Handlu (WTO).

indeks angielski

Fair trade (Sprawiedliwy Handel) – międzynarodowy ruch konsumentów, organizacji pozarządowych, firm importerskich i handlowych oraz spółdzielni drobnych producentów w krajach rozwijających się, mający na celu pomoc w rozwoju dla drobnych wytwórców poprzez zastosowanie konkretnych metod biznesowych. Jest to jeden z nurtów ekonomii społecznej, której naczelną zasadą jest uznanie, iż człowiek jest ważniejszy od zysku. Sprawiedliwy Handel dąży do wyeliminowania ubóstwa z krajów Południa poprzez zapewnienie marginalizowanym w procesie globalizacji producentom w Afryce, Azji i Ameryce Łacińskiej równych szans dostępu do rynków w krajach Północy. Rzuca on wyzwanie praktykom handlowym, które utrzymują ludzi w nędzy. Podstawowym celem Sprawiedliwego Handlu jest zbudowanie trwałych, bezpośrednich relacji pomiędzy producentami w krajach biednych, a konsumentami w bogatych częściach świata.

indeks angielski

Financial aid, financial assistance (pomoc finansowa) – obejmuje: kredyty udzielane na warunkach preferencyjnych krajom rozwijającym się i przechodzącym transformację, wpłaty na finansowanie wybranych inicjatyw realizowanych przez międzynarodowe instytucje finansowe oraz umorzenia długów. Zgodnie z wytycznymi Komitetu Pomocy Rozwojowej OECD kredyty preferencyjne zawierają element darowizny na poziomie minimum 25%. W ramach grupy państw OECD ustalono, że kredyty rządowe przeznaczone na finansowanie eksportu na zasadach preferencyjnych w formie tzw. pomocy wiązanej (ang. tied aid) są dotowane na poziomie minimum 35%. W Polsce pomoc finansową realizuje Ministerstwo Finansów we współpracy z Ministerstwem Spraw Zagranicznych.

indeks angielski

Flash Appeal, FA (apel nagły) – natychmiastowa reakcja na kryzys humanitarny (ok. 5-7 dni po wystąpieniu kryzysu) wywołany nagłym wybuchem konfliktu zbrojnego, trzęsieniem ziemi, powodzią itd. Taki apel określa rozmiary kryzysu oraz szacunkową wartość potrzebnej pomocy humanitarnej. Okres jego trwania nie przekracza 8 miesięcy. W systemie ONZ inicjuje wszystkie działania; jeżeli pomoc wystosowana w ramach takiego apelu nie jest wystarczająca, ONZ przedstawia kolejny apel.

indeks angielski

Food aid (pomoc żywnościowa) – Unia Europejska realizuje pomoc żywnościową w drodze umów międzynarodowych, głównie poprzez Światowy Program Żywnościowy (ang. World Food Programme, WFP).
Dowiedz się więcej o pomocy żywnościowej udzielanej przez Polskę.

indeks angielski

Food Aid Convention (Konwencja o Wsparciu Żywnościowym) – ma na celu ratowanie życia głodujących, zmniejszenie głodu, zwiększenie bezpieczeństwa żywnościowego i poprawę stanu odżywienia najbardziej zagrożonych grup ludności. Ma wejść w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. i zastąpi dotychczasową Konwencję o Pomocy Żywnościowej z 1999 r., którą Polska ratyfikowała w 2006 r.

indeks angielski

Food and Agriculture Organization, FAO (Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa) – organizacja powołana w 1945 r., której misją jest rozwój rolnictwa, walka z głodem i zapewnienie światowego bezpieczeństwa żywnościowego. Organizacja monitoruje światowe rynki produkcji i dystrybucji żywności, realizuje programy na rzecz zrównoważonego rozwoju i podniesienia efektywności produkcji rolnej, leśnictwa i rybołówstwa. W ostatnim czasie coraz aktywniej włącza się również w reagowanie na kryzysy humanitarne.

indeks angielski

Forgotten crises (zapomniane kryzysy) – wydarzenia, które nie cieszą się dużym zainteresowaniem opinii publicznej ze względu m.in. na swój przewlekły charakter.

indeks angielski

Fragile states, failed states, crisis states, vulnerable states (kraje niestabilne, kraje wrażliwe) – kraje o najniższym dochodzie, słabych rządach, szczególnie niestabilne i podatne na wszelkiego rodzaju wstrząsy i zagrożenia wewnętrzne i zewnętrzne; kraje narażone na ciągłe konflikty i kryzysy, nie potrafiące odpowiedzieć na trawiące je problemy polityczne i nie będące w stanie odpowiedzieć na oczekiwania obywateli, ani zapewnić im godziwych warunków życia.

indeks angielski

Gender equality (równość / równouprawnienie płci) – równe korzystanie przez kobiety i mężczyzn z dóbr, praw, możliwości i zasobów. Z uwagi na historyczną i społeczną dyskryminację ze względu na płeć w większej części świata równość płci wymaga dodatkowych strategii zorientowanych na prawa i awans kobiet. Aby kobiety mogły w pełni korzystać ze wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności konieczne jest uwłasnowolnienie kobiet (ang. women’s empowerment), tak aby stworzyć im warunki do pełnego wykorzystania swych możliwości w życiu społecznym oraz w kształtowaniu swojego życia zgodnie z własnymi aspiracjami. W UE równość płci traktowane jest jako kwestia horyzontalna (zagadnienie uwzględniane we wszystkich działaniach pomocowych).

indeks angielski

Global education (edukacja globalna) - część kształcenia obywatelskiego i wychowania, która rozszerza zakres wiedzy przez uświadamianie istnienia zjawisk i współzależności globalnych. Jej głównym celem jest przygotowanie odbiorców do stawiania czoła wyzwaniom dotyczącym całej ludzkości. Przez współzależności rozumiemy wzajemne powiązania i przenikanie systemów kulturowych, środowiskowych, ekonomicznych, społecznych, politycznych i technologicznych.

indeks angielski

Global Education Network Europe, GENE (Europejska Sieć Edukacji Globalnej) – europejska sieć przedstawicieli ministerstw i narodowych agencji odpowiedzialnych za kształtowanie polityki w zakresie edukacji globalnej oraz wspieranie, koordynację i finansowanie działań w tej dziedzinie. Celem GENE jest podnoszenie poziomu edukacji globalnej w Europie oraz wspieranie istniejących i powstających struktur narodowych odpowiedzialnych za jej promocję.

indeks angielski

Global Partnership for Effective Development Co-operation (Globalne Partnerstwo na rzecz Skutecznej Współpracy Rozwojowej) – porozumienie zawarte przez szerokie grono donatorów i uczestników działań na rzecz współpracy rozwojowej, ustanowione na mocy dokumentu końcowego IV Forum Wysokiego Szczebla ws. Skuteczności Pomocy (Pusan, 2011 r.).

indeks angielski

Good Humanitarian Donorship (GHD) – inicjatywa powołana w 2003 r. w Sztokholmie przez donatorów pomocy humanitarnej w celu promocji tzw. 23 zasad i dobrych praktyk świadczenia pomocy humanitarnej. Głównym ośrodkiem wdrażania inicjatywy jest forum ekspertów humanitarnych w Genewie. Od sierpnia 2011 r. do lipca 2012 r. Polska i Niemcy sprawowały współprzewodnictwo w GHD.
Dowiedz się więcej o Regułach Dobrego Świadczenia Pomocy Humanitarnej.

indeks angielski

Green Paper (Zielona Księga) – dokument Unii Europejskiej, który przedstawia możliwości rozwiązania pewnych aktualnych problemów Wspólnoty. Dokument taki Komisja Europejska może poddać szerokim konsultacjom. Jego następstwem bywa zwykle Komunikat KE. Zobacz też: White Paper (Biała Księga).

indeks angielski

GUAM – Organizacja na rzecz Demokracji i Rozwoju – regionalna organizacja międzynarodowa, zrzeszająca cztery państwa: Gruzję, Ukrainę, Azerbejdżan i Mołdawię. Współpraca między tymi krajami rozpoczęła się w 1996 roku, a w 1997 stworzono forum konsultacyjne GUAM. GUAM ma na celu demokratyzację krajów członkowskich, zapewnianie ochrony praw człowiek, rozwój ekonomiczny, rozwiązywania konfliktów w regionie, utworzenie strefy wolnego handlu pomiędzy państwami członkowskimi oraz zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego, a także kontynuację działań zmierzających do integracji europejskiej.

indeks angielski

Harmonization (harmonizacja) – jedna z zasad Deklaracji paryskiej nt. Skuteczności Pomocy, która zakłada większą harmonizację działań donatorów, ich przejrzystość i skuteczność. Wiąże się ona z uproszczeniem procedur i zapewnieniem komplementarności dzięki bardziej efektywnemu podziałowi pracy.

indeks angielski

High Level Forum on Aid Effectiveness (Forum Wysokiego Szczebla w sprawie Skuteczności Pomocy) – regularne spotkanie dawców i biorców pomocy w celu wypracowania nowatorskiej, spójnej, skutecznej i przejrzystej polityki rozwojowej oraz realizacji Milenijnych Celów Rozwoju. Pierwsze Forum miało miejsce w 2003 roku w Rzymie, kolejne w 2005 roku w Paryżu. W 2008 roku w Akrze odbyło się trzecie Forum, a czwarte w 2011 w Pusan. Podczas II Forum w Paryżu w 2005 roku przyjęto Deklarację Paryską nt. Skuteczności Pomocy – porozumienie dotyczące udzielania pomocy krajom rozwijającym się, określające podstawowe zasady efektywnej współpracy.

indeks angielski

High Representative of the Union for Foreign Affairs and Security Policy (Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa) – utworzony na mocy Traktatu z Lizbony organ UE, którego zadaniem jest przede wszystkim koordynacja stosunków zewnętrznych UE, włączając w to politykę współpracy rozwojowej, przewodnictwo w Radzie do Spraw Zagranicznych oraz nadzór nad Europejską Służbą Działań Zewnętrznych.

indeks angielski

Human Development Index, HDI (Wskaźnik Rozwoju Społecznego) – wskaźnik społeczno-ekonomicznego rozwoju danego kraju. Regularnie obliczany przez Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) pozwala rządom monitorować następujące z biegiem czasu zmiany w poziomie rozwoju. HDI składa się z następujących komponentów: oczekiwanej długości życia, poziomu edukacji (mierzonego poziomem analfabetyzmu wśród dorosłych), wskaźnika skolaryzacji oraz PKB na głowę mieszkańca (skorygowanym o lokalne koszty życia).

indeks angielski

Humanitarian aid, humanitarian assistance (pomoc humanitarna) – pomoc doraźna, zaspokajająca najbardziej podstawowe potrzeby zachowania życia i godności ofiar sytuacji nadzwyczajnych, takich jak kataklizmy, katastrofy, konflikty zbrojne.
Dowiedz się więcej o polskiej pomocy humanitarnej.

indeks angielski

Hyogo Framework for Action (Ramy Działania z Hyogo) – dokument strategiczny na lata 2005-2015 podpisany w 2005 r. w Kobe przez 168 państw (w tym Polskę) podczas Światowej Konferencji Narodów Zjednoczonych na temat Zapobiegania i Ograniczania Skutków Katastrof. Ma na celu ograniczenie o 50% strat ludzkich w katastrofach humanitarnych do roku 2015 oraz promowanie lepszej koordynacji działań humanitarnych i rozwojowych.

indeks angielski

Inter-Agency Standing Committee, IASC (Stały komitet międzyagencyjny) – organ powołany w 1992 r. przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, na czele którego stoi koordynator pomocy humanitarnej. Jego celem jest uporządkowanie działań humanitarnych między wszystkimi agencjami pomocowymi ONZ. IASC zbiera się minimum 2 razy do roku w celu opracowania strategii wobec kryzysów przedstawionych przez jego koordynatora.

indeks angielski

International aid (pomoc międzynarodowa) – pomoc udzielana beneficjentom państwa trzeciego, czyli innemu krajowi lub jego mieszkańcom.

indeks angielski

International Aid Transparency Initiative (IATI) – międzynarodowa inicjatywa mająca na celu poprawę jakości i dostępności informacji o środkach przeznaczanych na pomocy rozwojową, zapoczątkowana podczas III Forum Wysokiego Szczebla w sprawie Skuteczności Pomocy w Akrze w 2008. IATI stanowi jeden z elementów tzw. wspólnego standardu przejrzystości, który zgodnie z decyzją przyjętą podczas IV Forum w Pusan, ma powstać do 2015 r.

indeks angielski

International Committee of the Red Cross, ICRC (Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża) – niezależna i bezstronna organizacja, która działa od 1863 r. Jej celem jest ochrona życia i godności ludzkiej, pomoc ofiarom wojen, konfliktów i klęsk żywiołowych oraz łagodzenie skutków sytuacji kryzysowych. Polska wspiera MKCK poprzez wpłaty do budżetu ogólnego, a także dofinansowanie poszczególnych programów w odpowiedzi na kryzysy humanitarne.

indeks angielski

Joint Programming (wspólne programowanie pomocy rozwojowej UE) – inicjatywa określona w komunikacie Komisji Europejskiej „Program działań na rzecz zmian” prowadząca do synchronizacji cykli programowania KE i państw członkowskich UE z cyklami programowania państw rozwijających się. Obecnie na etapie wdrażania fazy pilotażowej (zastosowanie wspólnego programowania wobec wybranej grupy krajów).

indeks angielski

Joint United Nations Programme on HIV/AIDS, UNAIDS (Wspólny Program Narodów Zjednoczonych ds. HIV/AIDS) – wspólny program ustanowiony w 1996 r. przez UNICEF, UNDP, UNFPA, UNESCO, WHO, UNDCP i Bank Światowy w celu wspólnej, skuteczniejszej walki z AIDS.

indeks angielski

Linking Relief, Rehabilitation and Development, LRRD (Działania łączące natychmiastową pomoc ofiarom kryzysu z długotrwałym rozwojem danego obszaru) – koncepcja humanitarno-rozwojowa zakładająca konieczność podejmowania działań rozwojowych w zakresie budowy odporności na kryzysy (ang. resilience) na obszarach potencjalnie zagrożonych ich wystąpieniem dla minimalizacji przyszłych następstw kryzysu.

indeks angielski

Managing for results (zarządzanie na rzecz rezultatów) – jedna z zasad Deklaracji paryskiej nt. Skuteczności Pomocy, która oznacza zarządzanie i wdrażanie pomocy dzięki działaniom skoncentrowanym na osiąganiu rezultatów i służącym usprawnianiu procesu podejmowania decyzji.

indeks angielski

Millennium Development Goals, MDGs (Milenijne Cele Rozwoju) – cele przyjęte przez przywódców 189 państw na szczycie Organizacji Narodów Zjednoczonych w 2000 r., dotyczące redukcji ubóstwa i głodu, zapewnienia równego statusu kobiet i mężczyzn, poprawy stanu zdrowia, poprawy stanu edukacji, walki z AIDS, ochrony środowiska naturalnego, a także zbudowania globalnego partnerstwa między narodami na rzecz rozwoju. Cele Milenijne pomogły pobudzić wysiłki na rzecz rozwoju i poprowadzić globalne i krajowe priorytety rozwoju w podobnych kierunkach. Choć trzy z ośmiu Celów zostały osiągnięte przed ostatecznym terminem 2015 r., postęp w realizacji ich wszystkich był nierówny w obrębie poszczególnych regionów i krajów. Dlatego też społeczność międzynarodowa, dostrzegając konieczność sprostania dużo szerszym i uniwersalnym wyzwaniom, takim jak zrównoważony rozwój i ochrona środowiska, przyjęła w 2015 roku Cele Zrównoważonego Rozwoju na lata 2016 – 2030.

indeks angielski

Monterrey Report (Raport z Monterrey) – publikowany corocznie przez KE raport mający na celu zaprezentowanie postępów UE (KE oraz państw członkowskich) w zakresie wdrażania zobowiązań w obszarze finansowania rozwoju oraz pokrewnych aspektów pomocy rozwojowej (w tym skuteczności pomocy). Powstaje na podstawie danych przekazywanych KE przez poszczególne państwa członkowskie w oparciu o tzw. Kwestionariusz z Monterrey.

indeks angielski

Multilateral aid, multilateral assistance (pomoc wielostronna) – pomoc rozwojowa udzielana przez państwa-donatorów krajom rozwijającym się za pośrednictwem międzynarodowych organizacji i wielostronnych porozumień lub funduszy globalnych.

indeks angielski

Mutual accountability (wzajemna odpowiedzialność) – jedna z zasad Deklaracji Paryskiej ws. Skuteczności Pomocy, która oznacza, iż zarówno donatorzy jak i beneficjenci pomocy rozwojowej ponoszą wspólną odpowiedzialność za wypracowanie konkretnych rezultatów, którym miały służyć działania pomocowe.

indeks angielski

North-South Centre of the Council of Europe (Centrum Północ-Południe Rady Europy) – Europejskie Centrum Współzależności Globalnych i Solidarności, założone w 1989 roku przez Radę Europy, propaguje współpracę i solidarność Północy i Południa oraz działa na rzecz podniesienia poziomu edukacji i wiedzy na temat współzależności ludności świata. Centrum wspiera zrównoważone procesy globalizacji oparte na promocji pokoju, demokracji pluralistycznej, poszanowaniu praw człowieka i spójności społeczeństwa. Geograficznymi priorytetami działalności Centrum są Afryka i region śródziemnomorski. Obecnie Centrum Północ–Południe skupia 21 państw członkowskich, a jego siedziba znajduje się w Lizbonie.

indeks angielski

OCHA Donor Support Group, ODSG - grupa 25 państw-donatorów pomocy humanitarnej, która ma na celu wzmacnianie roli UN OCHA w międzynarodowej pomocy humanitarnej oraz poprawę jakości koordynacji humanitarnej, za którą odpowiada UN OCHA. Polska jest członkiem tej grupy od lutego 2012 r.

indeks angielski

OECD Development Assistance Committee, OECD-DAC (Komitet Pomocy Rozwojowej OECD) – organ OECD koordynujący pomoc udzielaną przez najbardziej rozwinięte państwa członkowskie Organizacji krajom rozwijającym się i ustalający zasady przekazywania tej pomocy. Aktualnie członkami DAC są 23 państwa członkowskie OECD oraz Komisja Europejska.

indeks angielski

Official Development Assistance, ODA (Oficjalna Pomoc Rozwojowa) – darowizny i pożyczki przekazane krajom rozwijającym się przez oficjalne instytucje rządowe państw-dawców lub organizacje międzynarodowe, mające na celu wsparcie rozwoju gospodarczego i dobrobytu w tych krajach. Pożyczki są liczone jako Oficjalna Pomoc Rozwojowa tylko wtedy, gdy zawierają element darowizny o wartości przynajmniej 25% wartości pomocy.

indeks angielski

Official Development Assistance in Central Europe, ODACE (Oficjalna Pomoc Rozwojowa w Europie Środkowej) – program zainaugurowany w listopadzie 2001 roku, którego celem jest wsparcie krajów Europy Środkowej w ustanowieniu i rozwoju ich własnych systemów pomocowych i w wypełnianiu zobowiązań wynikających z członkostwa w Unii Europejskiej, odnoszących się do współpracy na rzecz rozwoju.

indeks angielski

Organization for Security and Co-operation in Europe, OSCE (Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, OBWE) – regionalna organizacja międzynarodowa powstała w 1995 roku, zrzeszająca 56 państw (nie tylko europejskich). Działalność organizacji odbywa się na 3 płaszczyznach, tzw. koszykach:

  • zapewnienie bezpieczeństwa europejskiego;
  • współpraca w zakresie gospodarki, techniki, nauki i ochrony środowiska;
  • współpraca w kwestiach humanitarnych.

 

indeks polski

„Oslo Guidelines” (Wytyczne z Oslo) – dokument przyjęty w 2007 r. dotyczący użycia zasobów wojskowych i zasobów obrony ludności w pomocy humanitarnej w odpowiedzi na katastrofy naturalne. Wraz z „Wytycznymi dot. wykorzystania zasobów wojskowych i zasobów obrony cywilnej we wsparciu działań humanitarnych w complex emergencje” stanowią podstawę współpracy między cywilnym personelem humanitarnym a przedstawicielami wojska.

indeks angielski

Overseas Countries and Teritories (Kraje i Terytoria Zamorskie) – grupa 21 krajów, które konstytucyjnie należą do czterech państw członkowskich UE (Danii, Francji, Holandii i Wielkiej Brytanii) i których obywatele są obywatelami UE, ale w odniesieniu do których nie stosuje się bezpośrednio prawa wspólnotowego. Kraje te mają status krajów stowarzyszonych, nadany im na mocy Traktatu Rzymskiego i korzystają z funduszy pomocowych UE.

indeks angielski

Ownership (własność koncepcji rozwojowych) – jedna z zasad Deklaracji Paryskiej ws. Skuteczności Pomocy. Dotyczy ona silnego przewodnictwa krajów partnerskich we wdrażaniu polityk rozwojowych, strategii rozwojowych i koordynacji działań, w których uczestniczą również parlamenty krajowe, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i sektor prywatny. Zgodnie z tą zasadą donatorzy powinni wpierać działania krajów partnerskich i udzielać pomocy we wzmacnianiu ich zdolności.

indeks angielski

Paris Declaration on Aid Effectiveness (Deklaracja Paryska nt. Skuteczności Pomocy) – porozumienie zawarte 2 marca 2005 r. między donatorami i biorcami pomocy, w którym uczestniczą m.in. państwa członkowskie UE, Komisja Europejska oraz krajowe agencje ds. rozwoju, zobowiązujące się do przekazywania pomocy w sposób najlepiej wspierający osiągnięcie Milenijnych Celów Rozwoju w perspektywie ich realizacji do 2015 r. Wyznaczone w Deklaracji cele i wskaźniki mają służyć monitorowaniu globalnego postępu w zakresie efektywności pomocy, a podejmowane działania powinny być zgodne z pięcioma zasadami: własności koncepcji rozwojowych (ang. ownership), dostosowania pomocy do strategii rozwojowych biorców (ang. alignment), harmonizacji działań donatorów (ang. harmonisation), wzajemnej odpowiedzialności (ang. mutual accountability) i zarządzania opartego na rezultatach (ang. managing for results).

indeks angielski

Policy Coherence for Development, PCD (Spójność Polityk na Rzecz Rozwoju) – postulat zapewnienia zgodności działań polityki rozwojowej, zagranicznej i wewnętrznej państwa, by możliwe było osiąganie trwałych rezultatów rozwoju krajów partnerskich. Zgodnie z tym podejściem współpraca rozwojowa stanowi jeden z elementów polityki na rzecz rozwoju. Zgodnie z konkluzjami Rady z 2009 r. wśród pięciu priorytetowych obszarów PCD znajdują się: handel i finanse, zmiany klimatyczne, bezpieczeństwo żywnościowe, migracje oraz bezpieczeństwo polityczne, na których koncentruje się „Spójność polityk na rzecz rozwoju - program prac Unii Europejskiej na lata 2010 – 2013”.

indeks angielski

Polish Development Cooperation Forum (Forum Polskiej Współpracy Rozwojowej) – największe w Polsce, doroczne wydarzenie organizowane przez MSZ od 2007 roku, adresowane do środowisk zaangażowanych we współpracę rozwojową oraz do szerokiej publiczności. Jego celem jest przybliżenia polskiemu społeczeństwu działalności Polski na rzecz krajów rozwijających się i globalnych wyzwań rozwojowych.
Dowiedz się więcej o Forum Polskiej Współpracy Rozwojowej.

indeks angielski

Programme aid (pomoc programowa) – pomoc udzielana w ramach konkretnego sektora mająca rozwiązać szerszy problem (np. wsparcie reformy w danym sektorze gospodarki lub jakiegoś elementu reformy w danym sektorze, np. w sektorze edukacji lub zdrowia).

indeks angielski

Project aid (pomoc projektowa) – pomoc udzielana na konkretny cel (szkolenie, budowę budynku, zakup wyposażenia).

indeks angielski

Provincial Reconstruction Team Ghazni, PRT (Zespół Odbudowy Prowincji Ghazni) – grupa cywilno-wojskowa, której zadaniem jest podejmowanie i realizowanie działań związanych z odbudową i rozwojem prowincji Ghazni w Afganistanie. Wdraża projekty w sektorach takich jak: energetyka, infrastruktura drogowo-mostowa, woda, edukacja, zdrowie, sprawiedliwość i media; realizuje inicjatywy podnoszące świadomość prawną i obywatelską. Mają one umożliwić dalszy rozwój polityczny, społeczny i gospodarczy regionu po zakończeniu misji, a w szczególności przyczynić się do usamodzielnienia lokalnej administracji publicznej. Od czerwca 2008 r. w ramach PRT Ghazni funkcjonuje zespół specjalistów z Polski realizujący projekty rozwojowe, które w latach 2008-2012 finansowane były ze środków przekazywanych przez MSZ RP, a od roku 2013 przez Ministerstwo Obrony Narodowej.

indeks angielski

Refugee (uchodźca) – zgodnie z zapisami Konwencji dotyczącej statusu uchodźców z 1951 r. uchodźcą jest osoba, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem, i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa, albo która nie ma żadnego obywatelstwa i znajdując się na skutek podobnych zdarzeń poza państwem swojego dawnego stałego zamieszkania, nie może lub nie chce z powodu tych obaw powrócić do tego państwa.
Dowiedz się więcej o pomocy dla uchodźców udzielanej przez Polskę.

indeks angielski

Regional Strategy Papers (Regionalne Dokumenty Strategiczne) – strategie współpracy rozwojowej UE wobec poszczególnych regionów tzw. Globalnego Południa, określające długoterminowe cele współpracy oraz priorytetowe dziedziny wsparcia. Ich zadaniem jest integracja różnych form i instrumentów oddziaływania na perspektywy rozwojowe rozwijających się regionów (policy mix) i dzięki temu przyczynianie się do większej spójności działań pomocowych. Zobacz też: Country Strategy Papers (Krajowe Dokumenty Strategiczne).

indeks angielski

Sector Wide Approach, SWAp (podejście sektorowe) – strategia koncentrowania przez dawcę udzielanej pomocy na jednym bądź kilku sektorach, zgodnie ze zgłoszonymi przez państwo-biorę potrzebami określonymi w strategii rozwoju tego sektora.

indeks angielski

Small Grants System (System małych grantów) – projekty polskich placówek zagranicznych, realizowane samodzielnie lub we współpracy z miejscowymi partnerami z krajów rozwijających się. Służą poprawie warunków życia grup najmniej uprzywilejowanych społecznie i tworzeniu lepszych perspektyw na przyszłość. Ich priorytetowym celem jest wdrożenie Milenijnych Celów Rozwoju. Dzięki sposobowi realizacji opartemu na ścisłej współpracy z beneficjentami, projekty wyróżnia duża efektywność kosztowa oraz dotarcie bezpośrednio do grup najbardziej potrzebujących wsparcia. Cele osiągane są zarówno poprzez realizację niewielkiej skali inwestycji w infrastrukturę (remonty obiektów, zakupy wyposażenia), jak i różnego rodzaju szkolenia i warsztaty dla miejscowej społeczności.

indeks angielski

Solidarity Fund PL (Fundacja „Wiedzieć Jak”) – jako fundacja Skarbu Państwa została powołana w 2001 r. z inicjatywy Prezydenta RP, a jej celem było udzielanie pomocy krajom w okresie transformacji w kierunku gospodarki rynkowej i prywatnej przedsiębiorczości oraz wspomaganie ich rozwoju gospodarczego, społecznego i politycznego (przede wszystkim Ukrainy, Mołdawii, Kazachstanu i Gruzji). Fundacja zawiesiła działalność w 2005 roku. Zrekonstruowana na wniosek Ministra Spraw Zagranicznych w 2011 roku, Fundacja ma możliwość obsługi konkursów oraz realizacji zadań z zakresu współpracy rozwojowej; realizuje projekty na rzecz demokratyzacji życia publicznego w krajach, gdzie swobody demokratyczne są ograniczane, a także wspiera kraje przechodzące transformację systemową.

indeks angielski

South-South Co-operation (Współpraca Południe-Południe) – współpraca pomiędzy krajami rozwijającymi się, zazwyczaj o średnich dochodach, polegająca na dzieleniu się wiedzą i zasobami w celu przekazania najlepszych praktyk i rozwiązań.

indeks angielski

Sustainable Development Goals, SDGs (Cele Zrównoważonego Rozwoju) – W czerwcu 2012 r., w Rio de Janeiro, odbyła się Konferencja Narodów Zjednoczonych w sprawie Zrównoważonego Rozwoju. Jednym z jej rezultatów była decyzja państw członkowskich ONZ o inauguracji procesu na rzecz opracowania zestawu nowych Celów Zrównoważonego Rozwoju, mających stanowić kontynuację Celów Milenijnych. Opracowane przez specjalnie do tego celu powołaną Otwartą Grupę Roboczą 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju dotyczy nie tylko redukcji ubóstwa, walki z głodem czy zapewnieniu zdrowia, ale także takich kwestii, jak zrównoważone wykorzystanie środowiska naturalnego, ograniczenie nierówności społecznej czy zapewnienie dostępu do energii.

indeks angielski

Strategic Economic Needs and Security Exercise, SENSE – stworzony w Amerykańskim Instytucie Analiz Obronnych program szkoleniowy w formie gry strategicznej adresowany do urzędników wyższego i średniego szczebla administracji rządowej oraz przedstawicieli sektora pozarządowego i prywatnego. Gra polega na symulacji systemu państwowego w okresie transformacji: uczestnicy szkolenia przyjmują role różnych podmiotów wewnętrznych państwa i jego międzynarodowego otoczenia, by prowadzić negocjacje i podejmować decyzje w złożonym systemie polityczno-ekonomicznym państwa. Ma to umożliwić im zrozumienia zależności pomiędzy bezpieczeństwem, rozwojem gospodarczym i tworzeniem demokratycznego społeczeństwa. Program wykorzystywany jest przez MSZ w ramach pomocy rozwojowej.

indeks angielski

Sustainable development (zrównoważony rozwój) – koncepcja, zgodnie z którą rozwój integruje trzy jednakowo ważne i wzajemnie ze sobą powiązane elementy: wzrost gospodarczy, rozwój społeczny i poszanowanie

w górę

Tagi