Polska pomoc

 

Zastosowanie upraw hydroponicznych do zwiększenia bezpieczeństwa żywieniowego, dochodów i konkurencyjności sektora spółdzielczego w Palestynie

Palestyna znajduje się pod częściową administracją Izraela i tym samym zmaga się z trudnościami w budowie ekonomicznej samodzielności. Miejscowy ruch spółdzielczy, skupiony przede wszystkim na obszarach wiejskich na Zachodnim Brzegu Jordanu, cechuje się małą funkcjonalnością i brakiem siły przebicia. Produkty rolne uprawiane są na niewielką skalę, są  słabej jakości, a wydajność pracy pozostaje na niskim poziomie. Ponadto, poziom bezpieczeństwa żywieniowego w Palestynie powiązany jest z niską klasą uprawianych gruntów oraz ograniczonym dostępem do ziemi i zasobów wodnych w związku z sytuacją polityczną na Zachodnim Brzegu.

Od prowadzonych upraw i hodowli zależy zarówno poziom życia członków spółdzielni i ich rodzin, jak i poziom bezpieczeństwa żywieniowego pozostałej ludności, szczególnie tej zamieszkującej terytoria zurbanizowane. Innowacyjne i jednocześnie proste w obsłudze technologie uprawy warzyw i ziół w systemach hydroponicznych i zbiornikowych rozwiązują problem dostępności do świeżej żywności na obszarach o ograniczonym dostępie do ziemi uprawnej. Kontynuowane wsparcie dla spółdzielczego sposobu pracy rozwija samoorganizację miejscowej społeczności i buduje jej ekonomiczną niezależność.

Realizacja projektu stanowi rozszerzenie działań skoncentrowanych na tworzeniu spółdzielczego modelu agrobiznesu na Zachodnim Brzegu Jordanu. Działania te były prowadzone w Palestynie w latach 2014-2015 przy finansowym wsparciu z programu polskiej współpracy rozwojowej (projekty nr 81/2014, 305/2015).

Zastosowanie upraw hydroponicznych do zwiększenia bezpieczeństwa żywieniowego, dochodów i konkurencyjności sektora spółdzielczego w Palestynie

Pierwszy moduł projektu planowany jest na 1 kwietnia – 31 grudnia 2016 r. na Zachodnim Brzegu Jordanu. Swoim działaniem obejmuje on 8 spółdzielni produkcyjnych i sprzedażowych grupy Mawasem, 3 supermarkety wspierające sprzedaż tych produktów oraz 4 jednostki zajmujące się produkcją świeżych warzyw i ziół w systemach hydroponicznych i zbiornikowych (w tym 3 nowe podmioty, zajmujące się działalnością społeczną i charytatywną). Wykonawcą projektu jest Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej (PCPM), a lokalnym partnerem Instytut Stosowanych Badań Społecznych w Jerozolimie (Applied Research Institute in Jerusalem - ARIJ).

Projekt służy realizacji priorytetu tematycznego „zrównoważone rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich”, ustanowionego w ramach Wieloletniego programu współpracy rozwojowej na lata 2016-2020.

Bezpośrednim celem projektu jest wsparcie drobnych rolników i zrzeszających ich spółdzielni przez zastosowanie innowacyjnych upraw hydroponicznych i zbiornikowych dla zwiększenia ich bezpieczeństwa żywieniowego oraz podniesienie dochodów w obrębie łańcucha powiązań biznesowych w grupie spółdzielczej Mawasem. W efekcie, podjęte działania mają zwiększyć efektywność funkcjonowania tego sektora w ramach palestyńskiej gospodarki. Podjęte działania przygotowują uczestników projektu do przejścia na samowystarczalny model rozwoju, oparty na mechanizmach rynkowych. Istotnym czynnikiem projektu jest wykorzystanie atutów pracy zbiorowej i funkcjonalno-produktowego oraz geograficznego zróżnicowania współpracujących pod marką Mawasem spółdzielni.

Beneficjentami projektu jest 600 wiejskich rodzin, których poziom życia w efekcie podjętych działań ma ulec poprawie. W ramach projektu przeprowadzona zostanie również akcja informująca o grupie produkcyjnej Mawasem i wsparciu jej z programu MSZ w polskim społeczeństwie.

Drugi moduł projektu był realizowany w okresie 1 stycznia - 31 grudnia 2017 r., w ramach współpracy Fundacji Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej oraz organizacji lokalnej Arij (Applied Research Institute – Jerusalem). Nawiązywał on do działań rozpoczętych w 2016 r. zmierzając do zwiększenia bezpieczeństwa żywieniowego, podniesienia poziomu dochodów z działalności rolniczej oraz poprawy efektywności sektora spółdzielni rolniczych w Palestynie.

Nacisk został położony przede wszystkim na uzyskanie dochodowości prowadzonych gospodarstw rolniczych. Powierzchnia upraw hydroponicznych została rozszerzona, dzięki czemu możliwe było uzyskanie nadwyżki plonów ponad dotychczasowe ilości przeznaczane wyłącznie na konsumpcję. Rolnicy, zrzeszeni w lokalnych spółdzielniach, otrzymali wsparcie techniczne w postaci niezbędnego wyposażenia, co wpłynęło pozytywnie na jakość i higienę produktów, a w konsekwencji na lepszy odbiór przez konsumentów. Z drugiej strony wsparcie ukierunkowane było także na zwiększenie kompetencji biznesowych, w szczególności w zakresie zarządzania i komercyjnego funkcjonowania na rynku. Spółdzielnie otrzymały ponadto pomoc w znalezieniu odbiorców wytwarzanych produktów oraz w nawiązaniu z nimi profesjonalnej współpracy. W całym okresie realizacji projektu podejmowano również działania promocyjne, służące rozreklamowaniu produktów marki Mawasem, a także wzmacniające ideę spółdzielczości rolniczej w Palestynie.

Zastosowanie upraw hydroponicznych do zwiększenia bezpieczeństwa żywieniowego, dochodów i konkurencyjności sektora spółdzielczego w Palestynie

W ramach podjętych działań, w czterech ośrodkach zainstalowano 35 systemów hydroponicznych i 40 systemów zbiornikowych o całkowitej powierzchni 335 m2. Przeprowadzono 13 szkoleń, w tym 8 dotyczących zasad siewu i pielęgnacji upraw, ustalania i stosowania kalendarza upraw, kalkulacji kosztów i ustalania efektywności finansowej dla produkowanych warzyw i ziół, 3 biznesowe i 2 z wartości spółdzielczych. Ośrodki otrzymały stałe wsparcie techniczne i merytoryczne w formie wizyt monitorujących (w sumie ponad 1400 wizyt), a innowacyjna produkcja warzyw zapewniła bezpieczeństwo żywieniowe około 600 beneficjentom. W 2 module projektu w 2017 roku uprawy zostaną rozszerzone dla celów sprzedażowych. Ośrodki zostały zaopatrzone w sadzonki, nawozy i wyposażenie przyszłych pakowni dla produkcji na sprzedaż (5 zestawów, obejmujących m.in. urządzenia foliujące, zgrzewarki, skrzynki, wagi).

W ramach wsparcia dla grupy produkcyjno-marketingowego modelu spółdzielni Mawasem opracowano 8 analiz SWOT i propozycji kroków prowadzących do ich dalszego rozwoju. Spółdzielnie zostały doposażone w sprzęt podnoszący efektywność realizowanej sprzedaży i produkcji: półki, urządzenia zgrzewcze, dojarka, dofinansowanie budowy zbiornika nawadniającego, metalowe - nierdzewne stoły do produkcji (9 zestawów o ogólnej wartości ponad 90 tys. PLN). Kontynuowano wsparcie marketingowe dla produktów grupy (udział w 3 targach, 24 degustacje, 14 publikacji reklam w prasie), mające na celu zwiększenie efektywności jej kanałów sprzedaży.

W okresie od stycznia do grudnia 2016 r grupa Mawasem odnotowała wzrost sprzedaży podstawowych 9 produktów o 53% w stosunku do 2015 r., co przełożyło się na zwiększenie dochodów członków spółdzielni i jakość życia ich rodzin. Wykreowany system wpłynął na wzrost ekonomicznej samodzielności uczestniczących w projekcie jednostek, przyczynił się do rozwoju ich biznesowej świadomości (planowania strategii biznesu) i pozwolił na zwiększenie poczucia odpowiedzialności społecznej. Wypracowany model potwierdził swoją atrakcyjność poprzez rosnące zainteresowanie wprowadzeniem podobnej produkcji przez kolejnych rolników (uprawy hydroponiczne i zbiornikowe). Grupę stosującą model produkcyjno-marketingowy Mawasem rozszerzono w 2016 r. o kolejne 4 spółdzielnie. 

Informacje na temat wsparcia palestyńskiej spółdzielczości pojawiły się także w polskiej przestrzeni publicznej:

•             wystawy zdjęć w Ośrodku Kultury Muzułmańskiej w Warszawie, na Uniwersytecie Kardynała S. Wyszyńskiego,

•             udział w evencie „Wege Bazar” w klubie Medyka,

•             blog  na „dzisiajwbetlejem.com”

•             artykuły prasowe,

•             reportaże filmowe w magazynie „Biznes i Świat" w TVN24.

 

W drugim module projektu, który trwał przez cały 2017 r., osiągnięto wszystkie przewidywane rezultaty.

Podczas dwóch modułów projektu założono uprawy o łącznej powierzchni 820 m2, w tym 420 m2 upraw hydroponicznych i 400 m2 zbiornikowych. Zgodnie z założeniami projektu, zwiększona w 2017 r. powierzchnia upraw pozwoliła na produkcję większej ilości warzyw i w rezultacie na sprzedaż nadwyżki na lokalnym rynku. Dzięki temu poprawiła się sytuacja finansowa beneficjentów projektu.

Członkowie spółdzielni wzięli udział w szeregu szkoleń służących zwiększeniu ich umiejętności biznesowych oraz byli w bieżącym kontakcie z trenerem biznesowym, monitorującym ich postępy. Spółdzielnie w szczególności poprawiły system samoorganizacji biznesu oraz budowania swoich strategii działalności, co w przyszłości przełoży się na ich ekonomiczną samowystarczalność i uniezależnienie od zewnętrznego wsparcia finansowego. W ramach realizacji projektu spółdzielnie hydroponiczne samodzielnie dokonywały wyboru punktów zbytu dla swoich produktów, ustalając z odbiorcami warunki finansowe dalszej współpracy. W jednym przypadku spółdzielnia wystąpiła z własną inicjatywą założenia szkółki sadzonek, tak aby w przyszłości ograniczyć wydatki w tym zakresie.

Zgodnie z założeniami, wyprodukowane świeże warzywa trafiły do 4 sklepów oraz 2 restauracji. Kluczem ich doboru była bliskość odbiorcy wobec spółdzielni, co przekłada się na niższe koszty transportu, a także dopasowanie możliwego zbytu do ilości oferowanych produktów. Dla produktów o dłuższym terminie przydatności do spożycia wzmocniono sprzedaż w Polsce – znaleziono dwóch nowych dystrybutorów (restaurację i sklep internetowy).

Spółdzielnie zostały objęte kompleksowym programem promocji – wyemitowano 225 reklam w TV, wyprodukowano 3000 broszur tematycznych, a uczestnicy projektu wzięli udział w 3 targach lokalnych oraz 4 międzynarodowych. Działania promocyjne były prowadzone także w Polsce:

  • produkty marki Mawasem były dostępne w trakcie „Orientalnego Bazaru Świątecznego” w Muzeum Azji i Pacyfiku,
  • zorganizowano wystawę zdjęć z projektu, wraz z prelekcją nt rolnictwa palestyńskiego na Uniwersytecie w Lublinie;
  • przeprowadzono prelekcję o działaniach projektowych na festiwalu Fairtrade w Warszawie;
  • wyemitowano szereg materiałów medialnych w radiu, prasie i Internecie.

Ponadto, kooperatywy zostały doposażone w sprzęt potrzebny do produkcji i sprzedaży produktów. Na podkreślenie zasługuje także nawiązana współpraca pomiędzy spółdzielniami, zarówno na poziomie handlowym, jak i wymiany doświadczeń.