Oprócz pomocy rozwojowej pomoc zagraniczna obejmuje także wspieranie demokracji oraz budowy i umacniania społeczeństwa obywatelskiego. Kraje o wysokim stopniu rozwoju angażują się w promocję zasad dobrego rządzenia i rządów prawa oraz monitorowanie i ocenę sytuacji w zakresie przestrzegania praw człowieka oraz podstawowych wolności obywatelskich. Niezwykle istotne jest również umacnianie niezależności instytucji społeczeństwa obywatelskiego.

Aktywność państw wysoko rozwiniętych w sferze wspierania demokracji wynika z przekonania, iż demokracja lepiej zaspokaja ludzkie potrzeby w dziedzinie socjalnej, kulturalnej i ekonomicznej oraz sprzyja postępowi gospodarczemu. Ekspansja demokracji nie służy narzucaniu własnych idei czy interesów, lecz ochronie ludzi przed nadużyciami władzy i pozostawieniu obywatelom prawa do samodzielnego decydowania o własnym losie.

Demokrację charakteryzują wolne wybory, rządy prawa, jawność życia publicznego i społeczeństwo obywatelskie; chronione są podstawowe wolności obywatelskie, istnieje swoboda zrzeszania się i wyrażania opinii.

Fundacja Freedom House corocznie przygotowuje raport o stanie demokracji i wolności we wszystkich państwach świata. Raport jest wynikiem obserwacji zmian w zakresie poszanowania i ochrony przez władze państwowe praw politycznych i wolności obywatelskich.

Istotną rolę w ochronie demokracji odgrywają organizacje międzynarodowe i regionalne, takie jak: Unia Europejska, Rada Europy, OBWE, ONZ.

Zaangażowanie Polski w promocję demokracji oraz wspieranie społeczeństwa obywatelskiego koncentruje się na:

• promowaniu zasad dobrego rządzenia

• monitorowaniu i ocenie sytuacji w zakresie przestrzegania praw człowieka i podstawowych swobód obywatelskich
• umacnianiu niezależności instytucji społeczeństwa obywatelskiego
• wspieraniu wolnych i niezależnych mediów
• upowszechnianiu wiedzy i świadomości aktywnego obywatelstwa

Polska, jako członek Rady Europy, aktywnie włącza się w działania na rzecz wspierania demokracji. Również Unia Europejska nałożyła na swych członków wymóg rzetelnego przestrzegania zasad demokratycznych oraz szacunku dla podstawowych uprawnień i wolności.

Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie po spotkaniu w czerwcu 1990 r. w Kopenhadze zadeklarowała, iż „demokracja oraz rządy prawa” są niezbędne do „zagwarantowania szacunku dla wszystkich ludzkich praw oraz podstawowych wolności”.

Polska kontynuuje swą aktywność w ramach Wspólnoty Demokracji powstałej na międzynarodowej konferencji w Warszawie w 2000 r. (zobacz: Deklaracja Warszawska).