|
Agenda Rozwojowa z Doha - program wielostronnych negocjacji handlowych w ramach Rundy Rozwojowej Światowej Organizacji Handlu (WTO), zainicjowany podczas Konferencji Ministerialnej WTO w Doha w 2001 r. Określa kalendarz dalszej liberalizacji handlu światowego, mającej na celu przede wszystkim przyspieszenie rozwoju krajów rozwijających się. Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka (ang. Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, OHCHR) - powołane w 1993 r. biuro ONZ z siedzibą w Genewie, którego zadaniem jest ochrona i promocja praw człowieka. Deklaracja Paryska nt. Efektywności Pomocy - deklaracja przyjęta przez biorców i dawców pomocy (w tym Polskę) 2 marca 2005 r. Ujęte w niej zostały najważniejsze zasady efektywnej pomocy rozwojowej, w tym własność koncepcji rozwojowych (ang. ownership), dostosowanie pomocy do strategii rozwojowych biorców (ang. alignment), harmonizacja procedur regulujących przekazywanie wsparcia oraz nacisk na rezultaty działań pomocowych. Donator - kraj lub organizacja (między- lub pozarządowa) świadcząca pomoc rozwojową na rzecz krajów rozwijających się lub krajów w okresie transformacji. Biuro Pomocy Humanitarnej Wspólnoty Europejskiej (ang. European Community Humanitarian Office, ECHO) - instytucja powołana w 1992 r. i funkcjonująca na prawach dyrekcji generalnej Komisji Europejskiej, której zadaniem jest przekazywanie pomocy humanitarnej ofiarom kataklizmów oraz konfliktów zbrojnych występujących poza Unią Europejską. Biuro Współpracy EuropeAid - (ang. EuropeAid Co-operation Office) - instytucja utworzona w styczniu 2001 r., której zadaniem jest zarządzanie pomocą zewnętrzną Wspólnoty Europejskiej, finansowaną z budżetu Unii Europejskiej i Europejskiego Funduszu Rozwoju (EDF). Europejski Fundusz Rozwoju (ang. European Development Fund, EDF) - utworzony w 1957 r. mechanizm finansowy przekazywania pomocy rozwojowej krajom Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) - sygnatariuszom Konwencji z Lomé, a obecnie Układu o Partnerstwie z Kotonu. Fundusz jest finansowany z dobrowolnych wpłat krajów członkowskich na podstawie podpisywanych co 5 lat protokołów finansowych do Układu z Kotonu. Europejskie Forum Współpracy Międzynarodowej (ang. Europe's Forum on International Cooperation, EUFORIC) - niezależna platforma internetowa non-profit zajmująca się współpracą rozwojową oraz związanymi z nią zagadnieniami. Członkami EUFORIC są organizacje naukowe, NGO, grupy doradcze i agencje rządowe. Europejski Konsensus ws. Rozwoju (ang. The European Consensus on Development) - dokument przyjęty przez UE w 2005 r., określający - po raz pierwszy - wspólne cele, zasady i wartości przyświecające przekazywaniu pomocy rozwojowej przez Unię Europejską (państwa członkowskie i Wspólnotę Europejską), a także podstawowe zasady przekazywania pomocy rozwojowej kanałem wspólnotowym. Grupa AKP (Afryki, Karaibów i Pacyfiku) - grupa 78 krajów Afryki, Karaibów i Pacyfiku związanych z Unią Europejską na mocy sukcesywnie podpisywanych Konwencji z Lomé, a obecnie Układu o Partnerstwie z Kotonu. Grupa Banku Światowego - grupa instytucji międzynarodowych obejmująca Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju (MBOR), Międzynarodowe Stowarzyszenie Rozwoju (IDA), Wielostronną Agencję Gwarancji Inwestycji (MIGA), Międzynarodową Grupę Finansową (IFC) oraz Międzynarodowe Centrum Rozwiązywania Sporów Inwestycyjnych (ICSID), których zasadniczym zadaniem jest wspieranie rozwoju gospodarczego, zwalczanie ubóstwa i poprawa standardów życia mieszkańców krajów rozwijających się, przede wszystkim poprzez udzielanie pożyczek, przekazywanie pomocy technicznej oraz stymulowanie rozwoju handlu i inwestycji. Kanadyjska Agencja Rozwoju Międzynarodowego - CIDA (ang. Canadian International Development Agency) - kanadyjska agencja rządowa utworzona w 1968 r., zajmująca się przekazywaniem pomocy rozwojowej Kanady. Od początku lat 90-tych CIDA jest także obecna w regionie Europy Środkowo-Wschodniej (w tym w Polsce), pomagając krajom w okresie transformacji w przejściu do demokracji i gospodarki rynkowej oraz (w ramach programu ODACE) w rozbudowie systemów udzielania pomocy rozwojowej. Komitet Pomocy Rozwojowej OECD - DAC (ang. OECD Development Assistance Committee) - organ OECD koordynujący pomoc udzielaną przez najbardziej rozwinięte państwa członkowskie Organizacji krajom rozwijającym się i ustalający zasady przekazywania tej pomocy. Aktualnie członkami DAC są 22 państwa członkowskie OECD oraz Komisja Europejska. Lista biorców pomocy rozwojowej DAC - modyfikowana okresowo lista krajów, które - zgodnie z klasyfikacją Komitetu Pomocy Rozwojowej (OECD) - uprawnione są do otrzymywania Oficjalnej Pomocy Rozwojowej (ODA). Międzynarodowe Stowarzyszenie Rozwoju (ang. International Development Association, IDA) - należąca do Grupy Banku Światowego wyspecjalizowana instytucja finansowa udzielająca długoterminowych nieoprocentowanych pożyczek najbiedniejszym krajom rozwijającym się. IDA wspiera programy, których celem jest redukcja ubóstwa i poprawa jakości życia w krajach najmniej rozwiniętych. Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju - MBOR (ang. International Bank for Reconstruction and Development, IBRD) - należąca do Grupy Banku Światowego instytucja finansowa z siedzibą w Waszyngtonie, powstała w 1945 na mocy umów z Bretton Woods, oferująca wszechstronną pomoc rozwojową krajom rozwijającym się, przede wszystkim w postaci kredytów o charakterze preferencyjnym. Milenijne Cele Rozwoju (ang. Millennium Development Goals, MDGs) - cele przyjęte przez przywódców 189 państw na szczycie Organizacji Narodów Zjednoczonych w 2000 roku, dotyczące redukcji ubóstwa i głodu, zapewnienia równego statusu kobiet i mężczyzn, poprawy stanu zdrowia, poprawy stanu edukacji, walki z AIDS, ochrony środowiska naturalnego, a także zbudowania globalnego partnerstwa między narodami na rzecz rozwoju. ODACE (ang. Official Development Assistance in Central Europe) - program zainaugurowany w listopadzie 2001 roku, którego celem jest wsparcie krajów Europy Środkowej w ustanowieniu i rozwoju ich własnych systemów pomocowych i w wypełnianiu zobowiązań wynikających z członkostwa w Unii Europejskiej, odnoszących się do współpracy na rzecz rozwoju. Inicjatywa na rzecz zmniejszenia zadłużenia krajów najbiedniejszych i najbardziej zadłużonych (ang. Heavily Indebted Poor Countries, HIPC) - jedna z najważniejszych inicjatyw Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Grupy Banku Światowego, zapoczątkowana w 1996 roku, przewidująca redukcję zadłużenia krajów najbardziej zadłużonych, połączoną z programami redukcji ubóstwa oraz innymi programami pomocowymi. Oficjalna Pomoc Rozwojowa (ang. Official Development Assistance, ODA) - darowizny i pożyczki przekazane krajom rozwijającym się przez oficjalne instytucje rządowe państw-dawców lub organizacje międzynarodowe, mające na celu wsparcie rozwoju gospodarczego i dobrobytu w tych krajach. Pożyczki są liczone jako Oficjalna Pomoc Rozwojowa tylko wtedy, gdy zawierają element darowizny o wartości przynajmniej 25% wartości pomocy. Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (ang. Organisation for Economic Co-operation and Development, OECD) - międzyrządowa organizacja gospodarcza powstała w 1961 r. skupiająca 30 najbardziej rozwiniętych gospodarczo państwa świata. Podstawowym zadaniem OECD jest koordynacja polityki społeczno-ekonomicznej krajów członkowskich, mająca na celu stymulowanie wzrostu gospodarczego, zatrudnienia, rozwoju społecznego oraz międzynarodowego handlu i przepływów kapitałowych. Podejście sektorowe (ang. Sector Wide Approach, SWAp) - strategia koncentrowania przez dawcę udzielanej pomocy na jednym bądź kilku sektorach, zgodnie ze zgłoszonymi przez państwo-biorę potrzebami określonymi w strategii rozwoju tego sektora. Pomoc dwustronna (ang. bilateral aid, assistance) - pomoc rozwojowa udzielana przez państwa-dawców bezpośrednio państwom-biorcom. Pomoc ta jest przeznaczana np. na dwustronne programy i projekty, stypendia, pomoc humanitarną, pomoc uchodźcom, oddłużenie, itp. Pomoc humanitarna (ang. humanitarian aid, assistance) - pomoc doraźna, zaspokajająca najbardziej podstawowe potrzeby zachowania życia i godności ofiar sytuacji nadzwyczajnych, takich jak kataklizmy, katastrofy, konflikty zbrojne. Pomoc techniczna (ang. technical assistance) - pomoc mająca na celu rozwój zasobów ludzkich, podniesienie kwalifikacji oraz możliwości technicznych i produkcyjnych krajów rozwijających się. Polega m.in. na przekazywaniu wiedzy (lub w szerszym sensie know-how) i doświadczeń w postaci szkoleń, delegowania ekspertów, inicjowania badań i/lub pokrywania towarzyszących temu kosztów. Pomoc wiązana (ang. tied aid) - pomoc, w ramach której państwo otrzymujące wsparcie jest zobligowane do wydawania środków pomocowych na zakup dóbr lub usług w kraju, z którego otrzymało pomoc. Pomoc nie-wiązana (ang. untied aid) - przeciwieństwo pomocy wiązanej. Rodzaj pomocy, w ramach której państwo otrzymujące wsparcie nie jest zobligowane do wydawania środków pomocowych na zakup dóbr lub usług w kraju, z którego otrzymało pomoc. Pomoc wielostronna (ang. multilateral aid, assistance) - pomoc rozwojowa udzielana przez państwa-dawców krajom rozwijającym się za pośrednictwem międzynarodowych organizacji i wielostronnych porozumień lub funduszy globalnych. Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (ang. United Nations Development Programme, UNDP) - globalna sieć na rzecz rozwoju w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych, promująca zmiany na lepsze i umożliwiająca krajom wymianę doświadczeń, wiedzy i zasobów, które mają pomóc mieszkańcom globu w tworzeniu lepszego świata. UNDP jest obecny w 166 krajach, współpracuje z ich rządami nad rozwiązaniem problemów rozwojowych, tak na narodowym, jak i globalnym poziomie. UNDP oferuje doświadczenia nasze i naszych globalnych partnerów do tworzenia korzystnych lokalnych warunków dla rozwoju człowieka. Światowa Organizacja Handlu (ang. Word Trade Organisation, WTO) - organizacja międzyrządowa powstała w 1995 r., na bazie Układu Ogólnego w sprawie Ceł i Handlu (GATT), której podstawowym celem jest liberalizacja handlu międzynarodowego, rozstrzyganie międzynarodowych sporów handlowych oraz udzielanie pomocy technicznej w zakresie handlu. Światowy Program Żywnościowy (ang. World Food Programme, WFP) - powołana w 1963 r. największa agenda międzynarodowa zajmująca się udzielaniem pomocy żywnościowej krajom i regionom dotkniętym kryzysem humanitarnym i klęskami głodu. Układ o Partnerstwie z Kotonu - kompleksowe porozumienie zawarte w stolicy Beninu Kotonu w 2000 r. pomiędzy Unią Europejską a krajami Afryki, Karaibów i Pacyfiku, przewidujące m.in. pomoc rozwojową, współpracę gospodarczą (w tym zawarcie tzw. umów o partnerstwie gospodarczym - EPAs) oraz dialog i współpracę polityczną. UNAIDS (Wspólny Program Narodów Zjednoczonych ds. HIV/AIDS, ang. The Joint United Nations Programme on HIV/AIDS) - wspólny program ustanowiony w 1996 r. przez UNICEF, UNDP, UNFPA, UNESCO, WHO, UNDCP i Bank Światowy w celu wspólnej, skuteczniejszej walki z AIDS. Wskaźnik Rozwoju Społecznego (ang. Human Development Index, HDI) - wskaźnik społeczno-ekonomicznego rozwoju danego kraju. Regularnie obliczany przez Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) pozwala rządom monitorować następujące z biegiem czasu zmiany w poziomie rozwoju. HDI składa się z następujących komponentów: oczekiwanej długości życia, poziomu edukacji (mierzonego poziomem analfabetyzmu wśród dorosłych), wskaźnika skolaryzacji oraz PKB na głowę mieszkańca (skorygowanym o lokalne koszty życia). Wysoki Komisarz NZ ds. Uchodźców (ang. United Nations High Commissioner for Refugees, UNHCR) - biuro NZ powstałe w 1951 r., zajmujące się udzielaniem pomocy i wsparcia uchodźcom na całym świecie. UNHCR chroni dziś 22,3 miliona osób w ponad 120 krajach. Zapomniane kryzysy - wydarzenia, które nie cieszą się dużym zainteresowaniem opinii publicznej ze względu m.in. na swój przewlekły charakter. Zapomniane kryzysy obejmują m.in. Saharę Zachodnią, Demokratyczną Republikę Kongo, Myanmar (Birmę), Burundi, Północną Koreę, Filipiny, Północny Kaukaz (Czeczenię), Tajlandię, Ugandę i Jemen. Zrównoważony rozwój (ang. sustainable development) - koncepcja, zgodnie z którą rozwój integruje trzy jednakowo ważne i wzajemnie ze sobą powiązane elementy: wzrost gospodarczy, rozwój społeczny i poszanowanie środowiska naturalnego. Ponadto istota zrównoważonego rozwoju polega na tym, że nie ogranicza on możliwości rozwojowych przyszłych pokoleń. |