jesteś tutaj: Polska pomoc » Współpraca rozwojowa » Pomoc humanitarna
Pomoc humanitarna

 

Czym jest pomoc humanitarna

Pomoc humanitarna to przede wszystkim ratowanie i ochrona życia w czasie klęsk i katastrof spowodowanych warunkami naturalnymi lub wywołanych działalnością człowieka, a także:

  • udzielanie koniecznej pomocy i wsparcia ludziom narażonym na długotrwałe kryzysy oraz pomoc w tzw. „zapomnianych kryzysach";
  • przeprowadzanie krótkoterminowych prac związanych z odbudową i rekonstrukcją, szczególnie w zakresie infrastruktury i sprzętu, w ścisłej współpracy z instytucjami lokalnymi, biorąc pod uwagę, o ile to możliwe, długoterminowe cele rozwoju;
  • pokonywanie trudności związanych z konsekwencjami migracji ludności (uchodźcy, przesiedleńcy i repatrianci), spowodowanymi przez klęski żywiołowe lub katastrofy wywołane działalnością człowieka;
  • działania na rzecz zapobiegania katastrofom oraz ograniczania ich skutków.

Środki na pomoc humanitarną pochodzą z rezerwy celowej budżetu państwa administrowanej przez Departament Współpracy Rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych. W sytuacjach bardzo dotkliwych kryzysów również inne organy państwa mogą podjąć decyzję o udzieleniu pomocy humanitarnej ze środków znajdujących się w ich dyspozycji.

powrót

Cele pomocy humanitarnej

Podstawowym celem pomocy humanitarnej jest ratowanie i podtrzymywanie życia oraz zapewnienie poszanowania godności ludzkiej osobom zagrożonym lub dotkniętym skutkami katastrof zarówno naturalnych, jak i tych wywołanych działalnością człowieka. Pomoc humanitarna obejmuje także działania zmierzające do zapobiegania i ograniczania skutków kryzysów.

powrót

Aktorzy działań humanitarnych

Na przestrzeni ostatniego stulecia doszło do wykształcenia się międzynarodowego systemu humanitarnego, którego struktury z biegiem czasu przybrały kształt powiązanych ze sobą organizacji spełniających w nim określone zadania. Do jego podstawowych aktorów należą Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ), organizacje rządowe, Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca, organizacje pozarządowe (NGOs) oraz organizacje pozarządowe.

I. ONZ realizuje działania humanitarne poprzez wyspecjalizowane agendy, przypisując im poszczególne obszary kompetencji. Zadaniami tej grupy aktorów jest przede wszystkim koordynacja oraz prowadzenie własnych działań humanitarnych. Należą do nich:

  •   Biuro NZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (ang. United Nations Office for the Cooperation of Humanitarian Affairs - OCHA) - jego celem jest koordynacja pomocy humanitarnej świadczonej przez różnego rodzaju aktorów humanitarnych;
  •   Urząd Wysokiego Komisarza NZ ds. Uchodźców (ang. United Nations High Commissioner for Refugees - UNHCR);
  •   Światowy Program Żywnościowy (ang. World Food Program - WFP);
  •   Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci (ang. United Nations Children's Fund - UNICEF);
  •   Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (ang. United Nations Development Program - UNDP);
  •   Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (ang. Food and Agriculture Organization of the United Nations - FAO);
  •   Światowa Organizacja Zdrowia (ang. World Health Organization - WHO);
  •   Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji (ang. International Organization for Migration - IOM).

II. Organizacje rządowe realizują działania humanitarne poszczególnych państw, działając w bliskiej współpracy z narodowymi ministerstwami spraw zagranicznych. Członkowie tej grupy należą do grupy głównych donatorów pomocy humanitarnej. Należą do nich m.in.:

  •   Polska pomoc;
  •   Komisja Europejska (ECHO);
  •   Swedish Civil Contingencies Agency (MSB);
  •   Canadian International Development Agency (CIDA);
  •   United States Agency for International Development (USAID).

III. Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża jest organizacją humanitarną szczególnego rodzaju. Funkcjonuje ona na mocy porozumień międzynarodowych - Konwencji Genewskich - nie jest więc organizacją pozarządową, nie jest ona także organizacją reprezentującą wolę jakiegokolwiek z państw - działa bowiem niezależnie na rzecz świadczenia pomocy ofiarom konfliktów zbrojnych oraz ochronie ludności cywilnej. Organizacja realizuje swoje cele poprzez działające na terenie poszczególnych państw struktury wchodzące w skład Federacji Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca. Należą do nich m.in.:

  •   Polski Czerwony Krzyż;
  •   Syryjski Arabski Czerwony Półksiężyc;
  •   Indyjski Czerwony Półksiężyc;
  •   Szwajcarski Czerwony Krzyż.

IV. Sektor pozarządowy reprezentowany jest przez międzynarodowe, regionalne i lokalne podmioty realizujące konkretne działania na określonym obszarze. Najczęściej zajmują się one realizacją konkretnych, finansowanych z różnych źródeł projektów, działając w ścisłej współpracy z organizacjami rządowymi i agendami ONZ. Do najbardziej znanych należą:

  •   Lekarze bez Granic;
  •   Korpusy pokoju;
  •   Oxfam;
  •   Polska Akcja Humanitarna;
  •   Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej.

Wielość i różnorodność aktorów humanitarnych, intensywny rozwój organizacji zaangażowanych w świadczenie pomocy humanitarnej charakterystyczny dla ostatniej dekady, brak wypracowanych schematów działania oraz sam nagły i niespodziewany charakter kryzysów humanitarnych sprawiają, trudności związane z koordynacją prowadzonych działań. Widoczny jest jednak trend zmierzający do większej instytucjonalizacji pomocy mający zapewnić jej większą spójność, efektywność, przewidywalność oraz przyczyniać się do budowy systemów mających na celu budowanie odporności państw narażonych na kryzysy humanitarne.

powrót

Reguły Dobrego Świadczenia Pomocy Humanitarnej

Działania humanitarne podejmowane przez Polskę pozostają zgodnie ze standardami, zasadami i wzorcami postępowania uznawanymi na arenie międzynarodowej.

Polska, jako sygnatariusz „Konsensusu europejskiego w sprawie pomocy humanitarnej", zobowiązała się do przestrzegania „Kodeksu postępowania obowiązującego w Międzynarodowym Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca i organizacjach pozarządowych w programach reagowania w sytuacjach kryzysowych". Natomiast jako członek forum Good Humanitarian Donorship (GHD) oraz projektu Sphère zobowiązała się stosować do wytycznych zawartych odpowiednio w dokumentach "Principles and Good practice of Humanitarian Donorship" i "Humanitarian Charter and Minimum Standards in Humanitarian Response". W kontekście transferu leków i pomocy medycznej Polska kieruje się rekomendacjami Światowej Organizacji Zdrowia, a w warunkach złożonych sytuacji kryzysowych swoje działania prowadzi w zgodzie z wytycznymi ewaluacji pomocy humanitarnej OECD-DAC.

Polska pomoc humanitarna jest realizowana równocześnie zgodnie z postanowieniami Europejskiego Konsensusu ws. Pomocy Humanitarnej, czyli kieruje się następującymi zasadami:

  • humanitaryzmu - jednostkę ludzką należy traktować humanitarnie w każdych warunkach, czego przejawem jest ratowanie życia ludzkiego i niesienie ulgi w cierpieniu, przy jednoczesnym poszanowaniu jednostki;
  • bezstronności - podstawą niesienia pomocy humanitarnej musi być wyłącznie zaistniała potrzeba, udzielanie pomocy humanitarnej nie może być uzależnione od narodowości, rasy, wyznania ani poglądów politycznych;
  • neutralności - udzielanie pomocy humanitarnej nie łączy się ze wspieraniem jednej ze stron konfliktu zbrojnego lub innego sporu, w trakcie którego organizowana jest pomoc humanitarna;
  • niezależności - oznaczająca autonomię celów humanitarnych oraz politycznych, gospodarczych i militarnych.

Kluczową zasadą świadczonej przez Polskę pomocy humanitarnej jest jej zgodność z realnymi potrzebami poszkodowanej ludności - poprzedzona ich dokładną analizą; a przeznaczane na nią środki mają być alokowane w proporcji odpowiadającej skali kryzysu. Szczególne znaczenie w analizie potrzeb mają apele i raporty agend humanitarnych ONZ i MKCK, a także wyniki prowadzonych przez DG ECHO szacunków Global Needs Assessment i Forgotten Crises Assessment. Oznacza to, że w procesach decyzyjnych dot. alokowania środków przeznaczonych na pomoc humanitarną Polska uwzględnia nie tylko nagłe, nieprzewidziane i cechujące się wysoką widocznością kryzysy humanitarne, lecz również tzw. kryzysy przedłużające się (protracted crises) oraz kryzysy zapomniane (forgotten crises).

Poza tym, niezwykle istotne są następujące zasady:

  • szybkości - istotne jest, aby pomoc dotarła do potrzebujących w jak najkrótszym czasie od katastrofy, w następstwie której powstał kryzys humanitarny. Sprawne dostarczenie pomocy oznacza zmniejszenie szkód spowodowanych przeciągającym się kryzysem (epidemie, głód, warunki atmosferyczne);
  • adekwatności - pomoc powinna w pełni odpowiadać potrzebom ludności dotkniętej kryzysem. Oznacza to konieczność pozyskiwania informacji zarówno od władz kraju biorcy, jak i na podstawie analiz polskich placówek dyplomatycznych, a także od organizacji pozarządowych, w szczególności międzynarodowych;
  • możliwie niskich kosztów administracyjnych - konieczność dbania, aby koszty świadczenia pomocy (planowanie pomocy, transport, obsługa administracyjna) były możliwie niskie w stosunku do wartości faktycznie przekazanego wsparcia.

Polska pomoc humanitarna kierowana jest, z poszanowaniem powyższych zasad, głównie w formie wpłat na rzecz instytucji międzynarodowych oraz w formie dofinansowania działań pozarządowych organizacji humanitarnych. Organizacje i agencje humanitarne posiadają stałą, rozbudowaną sieć dystrybucji pomocy. W akcje udzielania pomocy humanitarnej aktywnie włączają się również polskie ambasady. Odpowiadając na potrzeby humanitarne, konieczne jest także wskazanie grup najbardziej wrażliwych spośród ogółu poszkodowanej populacji - uwzględnianie szczególnych potrzeb kobiet, dzieci, osób starszych, chorych i niepełnosprawnych. W kolejnych latach planowane jest także zwrócenie szczególnej uwagi na problemy związane z przemocą seksualną oraz uwarunkowaniami związanymi z płcią w kwestiach dotyczących świadczenia pomocy humanitarnej.

powrót

Eurobarometr

Departament Współpracy Rozwojowej MSZ zaprasza do zapoznania się z wynikami sondażu Eurobarometr nt. pomocy humanitarnej przeprowadzonego w dniach 25 lutego – 11 marca 2012 r.

W szczególności warto zwrócić uwagę na wysokie poparcie respondentów (85% w Polsce i 88% w całej UE) dla idei finansowania przez Unię Europejską pomocy humanitarnej dla regionów poza terytorium UE.

Sondaż został przeprowadzony na zlecenie Dyrekcji Generalnej ds. Pomocy Humanitarnej i Ochrony Ludności (ECHO) w 27 krajach członkowskich UE. Dalsze informacje na temat wyników sondażu są dostępne na stronie Dyrekcji Generalnej Komisji Europejskiej ds. Pomocy Humanitarnej i Ochrony Ludności (ECHO): http://ec.europa.eu/echo/eurobarometer/index_en.htm.

powrót

Wersja do druku
Ostatnia modyfikacja tej strony miała miejsce dnia: 12.06.2014.

www.polskapomoc.gov.pl

Copyright © Ministerstwo Spraw Zagranicznych