Polska pomoc

 

Nauka modelowania hydraulicznego dla zapobiegania powodziom – 2 stopień, wsparcie kompetencji i gotowości instytucji gruzińskich

Gruzińscy specjaliści z instytucji odpowiadającej za analizy rzek i powodzi, Narodowej Agencji Środowiska (NEA) w Tbilisi, są w trakcie nabywania i doskonalenia kompetencji tzw. modelowania hydraulicznego rzek. Niniejszy projekt stanowi kontynuację rozpoczętych w 2015 roku szkoleń pracowników NEA w tym zakresie. Rozszerza on zakres szkoleń o nowe zagadnienia, m. in.: opracowanie symulacji katastrofy zapory wodnej, scenariusze przerwania mostów.

Wyznaczenie stref zalewowych stanowi również warunek spełnienia części wymogów Dyrektywy Powodziowej Unii Europejskiej nr 2007/60WE, włączonych w szereg zapisów Umowy Stowarzyszeniowej z UE, którą Gruzja podpisała w czerwcu 2014 roku. Nauka samodzielnego modelowania oraz wykorzystywania i interpretowania danych uzyskanych z różnych źródeł własnych oraz zewnętrznych (np. lotnicze skanowanie terenu metodą LIDAR) przez specjalistów Agencji (NEA) na wybranych rzekach nie tylko przyczyni się do spełnienia wymagań Umowy Stowarzyszeniowej, ale stanowi też krok ku modernizacji kraju w zakresie zapobiegania powodziom.

Duży niedostatek gruzińskiej hydrologii związany jest z brakiem różnego rodzaju danych meteorologicznych, opadowych, kartograficznych ze względu na ograniczoną obecność stacji pomiarowych oraz danych po upadku ZSRR. Usprawnienie funkcjonowania bazy sprzętu pomiarowego oraz doskonalenie metod i narzędzi pomiarowych wpisuje się w proces odtwarzania zasobów danych w Gruzji.

Realizacja projektu stanowi kontynuację i uzupełnienie działań prowadzonych w latach 2014-2015 w ramach 2 projektów rozwojowych finansowanych ze środków „polskiej pomocy”.

Nauka modelowania hydraulicznego dla zapobiegania powodziom – 2 stopień, wsparcie kompetencji i gotowości instytucji gruzińskich

Pierwszy moduł projektu realizowany był od 1 kwietnia do 31 grudnia 2016 w Tbilisi oraz w dorzeczu rzeki Aragwi poniżej tamy Zhinvali i na 5 rzekach regionu Kachetii - dopływów rzeki Alazani: Lopota, Chelti, Intsoba, Avaniskhevi, Shromiskhevi.

Projekt zakładał wieloetapowe szkolenia dla specjalistów z NEA ze złożonych funkcji modelowania jednowymiarowego w specjalistycznym programie MIKE-11. Podnosił umiejętność wykorzystania danych ze skanowania rzek metodą „lidar” poprzez szkolenie wyjaśniające wyniki pomiarów terenu za pomocą tej metody.

Dodatkowo działania I modułu projektu miały na celu wzbogacenie wyposażenie NEA w narzędzia informatyczne (ArcGIS) i zwiększenie zasobów merytorycznych Agencji poprzez zakup specjalistycznej literatury hydrologicznej, która stanowi zalążek profesjonalnej biblioteki dla pracowników Agencji oraz studentów uniwersytetów w Tbilisi.

Poza działaniami związanymi z podniesieniem kompetencji pracowników NEA zakładano wykonanie oceny infrastruktury edukacyjnej i medycznej pod kątem powodziowym w strefach zalewowych wyznaczonych w projektach z lat 2014-2015.

Drugi moduł realizowany był w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2017 r. w Tbilisi oraz w dorzeczu rzeki Aragwi poniżej tamy Zhinvali i na 5 rzekach Kachetii.

Zakładał on dalsze zwiększenie potencjału instytucji gruzińskich, w szczególności NEA, w zakresie analizy powodziowej i wykorzystania jej do oceny zagrożenia powodziowego. Odbywało się to poprzez:

  • skanowanie laserowe metodą LIDAR części dorzecza rzeki Aragwi na odcinku Zhinvali-Mccheta,
  • odbycie przez gruzińskich specjalistów praktyk w firmie MGGP SA i udział w hydrologicznej konferencji w Polsce,
  • szkolenia specjalistów z NEA w zakresie modelowania hydraulicznego dwuwymiarowego 2D na bazie danych ze skanowania laserowego,
  • instalację dwóch stacji meteorologicznych,
  • opracowanie scenariusza katastrofy tamy Zhinvali i zaprezentowanie wyników prac z modelowania szerokiemu gronu interesariuszy.

Wykonawcą projektu jest Fundacja Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej oraz partnerzy lokalni Narodowa Agencja Środowiska (NEA) oraz International Association Civitas Georgica.

Beneficjentem projektu jest Narodowa Agencja Środowiska oraz - w dłuższej perspektywie - mieszkańcy zalewanych przez powodzie wiosek regionu Kachetii.

Kwota dotacji przekazana na realizację projektu wyniosła 730 441 zł w 2016 r. i 712 681 zł w 2017 r., natomiast całkowita wartość projektu wyniosła 857 141 zł w 2016 r. i 826 481 zł w 2017 r.

Nauka modelowania hydraulicznego dla zapobiegania powodziom – 2 stopień, wsparcie kompetencji i gotowości instytucji gruzińskich

W dużej mierze w wyniku samodzielnej pracy specjalistów z Gruzji powstały gotowe do użycia strefy zalewowe kolejnych 6 rzek Gruzji (Aragwi część poniżej tamy Zhinvali, Lopota, Chelti, Intsoba, Avaniskhevi, Shromiskhevi) w kierunku spełnienia wymogów Dyrektywy Powodziowej UE. W sumie po 3 latach działań z Narodową Agencją Środowiska Gruzji (NEA) jest ich już 12: w tym 11 rzek - dopływów rzeki Alazani i dolna część rzeki Aragwi. W ramach projektów PCPM wyznaczono strefy zalewowe prawie wszystkich powodziogennych dopływów kachetyjskiej rzeki Alazani, co stanowi istotny krok do spełnienia wymagań Umowy Stowarzyszeniowej. Wyznaczeni pracownicy NEA nauczyli się wprowadzać mosty i zapory do modelu, jak również zapoznali się z metodami doboru scenariusza katastrofy zapory - wykonany został scenariusz przerwania zapory w Zhinvali i wyznaczone sytuacyjne strefy zalewowe.

NEA zyskała na transparentności - poprzez uzyskanie legalnego oprogramowania  Arc GIS zwiększyła stosowanie standardów w zakresie transparentności i poszanowania praw autorskich. NEA uzyskała kilkadziesiąt specjalistycznych książek z zakresu szeroko pojętej tematyki powodziowej i analizy ryzyk do swojej nowo utworzonej biblioteki.

Gruzińskie samorządy Kareli, Telawi i Lagodechi uzyskały większą wiedzę o zagrożeniach powodziowych w swoich rejonach - otrzymały raporty oceny i narażenia obiektów edukacyjnych i medycznych znajdujących się w strefach zagrożenia powodziowego 6 znajdujących się na ich terenie rzek: Didhevi, Stori, Ninoskhevi, Lagodelhiskhevi, Durudżi, Kabali, wraz z rekomendacjami usprawnień.

W ramach modułu pierwszego:

  1. Wyznaczono strefy zalewowe 6 rzek (Aragwi poniżej tamy Zhinvali, Lopota, Chelti, Intsoba, Avaniskhevi, Shromiskhevi): po 3 latach łącznie 12 (11 dopływów Alazani i dolna część Aragwi);
  2. Pracownicy NEA nauczyli się wprowadzać mosty i zapory do modelu oraz metod doboru scenariusza katastrofy zapory – scenariusz przerwania zapory w Zhinvali;
  3. NEA uzyskała legalne oprogramowanie Arc GIS;
  4. NEA uzyskała kilkadziesiąt książek z tematyki powodziowej i analizy ryzyk do nowej biblioteki;
  5. Samorządy Kwareli, Telawi, Lagodechi uzyskały wiedzę o zagrożeniach powodziowych w ich rejonach - raporty oceny i narażenia obiektów edukacyjnych i medycznych w strefach zagrożenia 6 rzek: Didhevi, Stori, Ninoskhevi, Lagodelhiskhevi, Durudżi, Kabali.

W ramach modułu drugiego:

  1. Przeprowadzono skaning laserowy metodą LIDAR rzeki Aragwi na odcinku Zhinvali – Mccheta (optymalizacja danych);
  2. 3 pracowników NEA doskonaliło swoje umiejętności w modelowaniu hydraulicznym i przetwarzaniu danych metodą LIDAR (praktyki w firmie MGGP w Polsce);
  3. Przeprowadzono 2 sesje szkoleń z modelowania hydraulicznego 2D ze specjalistami z RZGW Kraków w Gruzji i z adaptacji danych ze skaningu laserowego;
  4. Promowano wspólne polsko-gruzińskie prace na konferencjach: Technicznej Kontroli Zapór w Zawoi i końcowej w Tbilisi (wydanie 2 specjalistycznych artykułów);
  5. NEA zwiększyła swój potencjał operacyjny dzięki zakupowi nowoczesnego komputera do przetwarzania danych;
  6. Nastąpiło uzupełnienie sieci pomiarowej poprzez zainstalowanie 2 stacji meteorologicznych w Shatili i Korsza k/Barisaho;
  7. Zwiększona została świadomość interesariuszy o zagrożeniach na rzece Aragwi (udział w konferencji końcowej).