Każdego roku Ministerstwo Spraw Zagranicznych określa geograficzny i tematyczny zakres inicjatyw realizowanych w ramach nadzorowanej przez siebie rezerwy celowej. Pomoc realizowana jest w formie dwustronnych programów i projektów (pomoc dwustronna) oraz dobrowolnych wpłat wielostronnych przekazywanych do międzynarodowych instytucji, funduszy i organizacji (pomoc wielostronna). Zasadnicza część środków finansowych kierowana jest do państw priorytetowych programu polskiej pomocy zagranicznej we współpracy z polskimi organizacjami pozarządowymi, organami administracji rządowej, jednostkami samorządu terytorialnego i polskimi przedstawicielstwami dyplomatycznymi. 

Kraje priorytetowe

W 2004 r. MSZ po raz pierwszy wybrało grupę państw, do których w pierwszej kolejności kierowano polską pomoc rozwojową. Były to Afganistan, Angola, Gruzja, Irak, Mołdowa oraz Wietnam. W 2005 r. do listy krajów priorytetowych dołączona została Autonomia Palestyńska, w 2006 r. Ukraina i Białoruś, a rok później Tanzania.

Z uwagi na niewielkie realne możliwości współpracy w 2007 r. z grupy krajów priorytetowych wyłączony został Wietnam, na rzecz którego nadal realizowane są projekty w ramach Funduszu Małych Grantów. W 2008 r. z uwagi na fakt, że życie osób realizujących bezpośrednie działania znalazło sie w poważnym niebezpieczeństwie, krajem priorytetowym programu polskiej pomocy zagranicznej przestał być Irak. Nie oznacza to zaprzestania działań pomocowych na rzecz Iraku, do którego w zależności od sytuacji kierowana jest pomoc humanitarna oraz projekty nadzorowane przez Ambasadę RP w Bagdadzie. W 2009 r., w związku z decyzją o zamknięciu polskiej placówki dyplomatycznej w Dar es Salam i tym samym mniejsze możliwości współpracy, krajem priorytetowym przestała być Tanzania. Kraj ten w dalszym ciągu otrzymuje wsparcie w formie projektów realizowanych przez organizacje pozarządowe.

Aktualnie krajami priorytetowymi polskiej pomocy są:

• Białoruś
• Ukraina
• Mołdowa
• Gruzja
• Afganistan
• Autonomia Palestyńska

Główne obszary wsparcia w 2011 r. to:

• dobre rządzenie (good governance)
• migracje i zarządzanie granicami
• rozwój obszarów wiejskich i rolnictwo
• mała i średnia przedsiębiorczość

Pozostałe kraje 

Kraje priorytetowe są ważnymi, lecz nie jedynymi beneficjentami polskiej pomocy dwustronnej. Ten rodzaj pomocy obejmuje także wybrane państwa Europy Południowo-Wschodniej (Albania, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Macedonia oraz Serbia), kraje Kaukazu Południowego (Armenia, Azerbejdżan) i Azji Środkowej (Kazachstan, Kirgistan, Tadżykistan, Turkmenistan i Uzbekistan).  

Istotna część z funduszy polskiej współpracy rozwojowej przeznaczana jest także na projekty w krajach Afryki, Bliskiego Wschodu, Azji
i Pacyfiku oraz Ameryki Łacińskiej.

Dziedziny, w których udzielane jest wsparcie, zależne są od potrzeb i warunków panujących w danym regionie, najczęściej jednak projekty dotyczą edukacji, ochrony zdrowia, dostępu do wody pitnej, rozwoju publicznej infrastruktury, rolnictwa, rehabilitacji pokonfliktowej, a także wspierania reform społecznych i gospodarczych, procesów demokratyzacji, budowy społeczeństwa obywatelskiego oraz ochronę dziedzictwa kultury.

Program Małych Grantów

Polskie przedstawicielstwa dyplomatyczne w ramach Programu Małych Grantów realizują inicjatywy o niewielkiej skali (np. remont dachu szkoły, zakup komputerów dla ośrodka kultury czy budowę studni), które dają pozytywne efekty w życiu codziennym społeczności lokalnych. Przedsięwzięcia są finansowane w krajach Afryki, Azji, Ameryki Łacińskiej i Karaibów.
Więcej informacji: Program Małych Grantów